शेतकरी मित्रांनो, २०२५ हे वर्ष आता शेवटाकडे झुकत असून, साहजिकच पुढील वर्षाबाबत म्हणजेच २०२६ मध्ये हवामान कसे राहील? पाऊस वेळेवर येईल का? दुष्काळाचा धोका आहे का? असे अनेक प्रश्न शेतकऱ्यांच्या मनात निर्माण होत आहेत. सध्या सोशल मीडियावर आणि गावागावात २०२६ मध्ये मोठ्या दुष्काळाच्या अफवा पसरवल्या जात आहेत. मात्र, प्रसिद्ध हवामान अभ्यासक तोडकर साहेब यांनी या सर्व चर्चांना ठोस अभ्यासाच्या आधारे उत्तर दिले आहे. त्यांच्या निरीक्षणांवर आधारित हा सविस्तर आणि विश्वासार्ह अंदाज शेतकऱ्यांसाठी नक्कीच दिलासा देणारा आहे.
जानेवारी–फेब्रुवारी 2026 :
थंडी आणि हलके ढगाळ वातावरण
तोडकर साहेबांच्या मते, २०२६ ची सुरुवात डिसेंबर २०२५ सारखीच होण्याची शक्यता आहे. जानेवारी महिनाजानेवारीच्या सुरुवातीला, विशेषतः २ ते ४ जानेवारीदरम्यान सकाळी तीव्र थंडी जाणवेल. ग्रामीण भागात हुडहुडी भरणारी थंडी जाणवण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर हळूहळू तापमान वाढेल.७ जानेवारी आणि २६ जानेवारीच्या आसपास पश्चिम महाराष्ट्र, खानदेश आणि मराठवाड्यात काही ठिकाणी ढगाळ वातावरण दिसू शकते. मात्र या काळात मोठ्या पावसाचा धोका नाही.
फेब्रुवारी महिना
फेब्रुवारी महिना तुलनेने शांत आणि शेतीसाठी अनुकूल राहील. मात्र १८ ते २१ फेब्रुवारीदरम्यान कोकण, नाशिक, सातारा आणि सांगली भागात हलका पाऊस किंवा शिंतोडे पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. हा पाऊस नुकसानकारक नसेल, उलट काही पिकांसाठी फायदेशीर ठरू शकतो.
मार्च–एप्रिल :
वादळी वारे आणि तुरळक पावसाचा अंदाजउन्हाळ्याच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात थोडी सावधगिरी आवश्यक आहे.
मार्च महिना
११ मार्चच्या आसपास नाशिक, जालना, बीड आणि संभाजीनगर परिसरात वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता आहे. तसेच २४ ते २६ मार्चदरम्यान विदर्भातील गडचिरोली, चंद्रपूर आणि यवतमाळ भागात पावसाचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
कांदा व गहू उत्पादकांसाठी मार्च महिन्यात काढणी करताना हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊन नियोजन करावे. पाऊस फार काळ टिकणारा नसेल, त्यामुळे योग्य वेळ साधल्यास नुकसान टाळता येईल.
एप्रिल महिनाएप्रिलमध्ये काही भागात, विशेषतः बुलढाणा परिसरात गारपिटीसारखी स्थिती निर्माण होऊ शकते. मात्र तोडकर साहेबांच्या मते, याची शक्यता फक्त ७% च्या आसपास असून ती फारशी गंभीर नाही.
2026 चा मान्सून :
दुष्काळ नाही, पाऊस ‘ठीकठाक’ सध्या २०२६ मध्ये दुष्काळ पडेल अशा चर्चा सुरू आहेत, पण तोडकर साहेबांनी या अफवांना पूर्णविराम दिला आहे.
1. न्यूट्रल हवामान स्थिती
२०२५ मध्ये ‘ला-निना’चा प्रभाव होता. २०२६ मध्ये हवामान न्यूट्रल कंडिशनमध्ये जात आहे. थेट ‘अल-निनो’ (दुष्काळ निर्माण करणारी स्थिती) येण्याची शक्यता कमी आहे. मागील १५ वर्षांचा अभ्यास पाहता, एका मोठ्या दुष्काळानंतर लगेच तीव्र दुष्काळ पुन्हा येत नाही, असे त्यांचे निरीक्षण आहे.
2. पावसाचे स्वरूप
मान्सूनची सुरुवात थोडी उशिरा होऊ शकते. जून–जुलै थोडे किचकट जाऊ शकतात. मात्र परतीचा पाऊस (Retreating Monsoon) दमदार असेल आणि तोच खरी भरपाई करेल.
२०२६ मध्ये सरसकट दुष्काळ पडणार नाही. पाऊस समाधानकारक राहील. विहिरी आणि जलसाठे पूर्णपणे कोरडे पडतील अशी भीषण परिस्थिती उद्भवणार नाही.
निसर्ग लहरी असला तरी, तोडकर साहेबांच्या अभ्यासावरून स्पष्ट होते की २०२६ हे वर्ष दुष्काळाचे नाही. सुरुवातीला थोडा खंड पडला तरी, वर्षाअखेरीस पाणीसाठा समाधानकारक होईल. त्यामुळे शेतकरी बांधवांनी अफवांवर विश्वास न ठेवता, हवामान अंदाजावर लक्ष ठेवून शेतीचे योग्य नियोजन करावे. योग्य माहिती आणि नियोजन हाच शेतकऱ्यांचा खरा आधार आहे.