२०२५ मध्ये भारतीय IT क्षेत्रात मोठे बदल
२०२५ हे वर्ष भारतीय तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठी आव्हानात्मक ठरत आहे. टीसीएस, इन्फोसिस, टेक महिंद्रा आणि विप्रो यांसारख्या दिग्गज कंपन्यांमध्ये सायलेंट लेऑफ्स (Silent Layoffs) सुरू आहेत.
‘टीमलीज डिजिटल’च्या अहवालानुसार, यावर्षी सुमारे ५०,००० पेक्षा अधिक नोकऱ्यांवर संकट आहे — ही संख्या मागील वर्षाच्या तुलनेत जवळजवळ दुप्पट आहे.
या कपातीचे मुख्य कारण म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि ऑटोमेशन यांचा वेगाने वाढणारा वापर. कंपन्या खर्च कमी करण्यासाठी आणि कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी मानवी भूमिकांच्या जागी यंत्रणांचा वापर करत आहेत.
‘सायलेंट लेऑफ’ म्हणजे काय?
‘सायलेंट लेऑफ’ म्हणजे कर्मचाऱ्यांना कोणतीही औपचारिक घोषणा न करता, शांतपणे नोकरीवरून कमी करणे.
कंपन्या हे बदल थेट जाहीर करत नाहीत कारण त्यामुळे नकारात्मक प्रसिद्धी, कर्मचारी असंतोष आणि कायदेशीर अडचणी निर्माण होऊ शकतात.
काही कर्मचाऱ्यांना सेव्हरन्स पॅकेज देऊन बाहेरचा मार्ग दाखवला जातो, तर काहींना नोकरी करारांचे नूतनीकरण न होणे किंवा प्रकल्पांमधून वगळले जाणे अशा अप्रत्यक्ष पद्धतीने दूर केले जाते.
जे कर्मचारी राहतात त्यांच्यावर अतिरिक्त कामाचा भार वाढतो.
सायलेंट लेऑफमागील प्रमुख कारणे
- AI आणि ऑटोमेशनचा वाढता वापर: नियमित आणि पुनरावृत्ती होणारे काम आता यंत्रणा करत आहेत.
- कौशल्यांमधील तफावत: बदलत्या तंत्रज्ञानामुळे काही कर्मचाऱ्यांची कौशल्ये कालबाह्य होत आहेत.
- ग्राहकांच्या बदलत्या अपेक्षा: कंपन्यांवर परिणामकारक काम आणि कमी खर्चात सेवा देण्याचा दबाव आहे.
- जागतिक आर्थिक ताण: खर्च कमी करण्यासाठी कंपन्या कर्मचारी कपात करत आहेत.
कर्मचाऱ्यांनी ओळखावीत सायलेंट लेऑफची सूक्ष्म चिन्हं
कामाच्या जबाबदाऱ्यांमध्ये अचानक बदल
जर तुमचे प्रकल्प किंवा कामाचे स्वरूप अचानक बदलत असेल, जबाबदाऱ्या कमी होत असतील किंवा कामाचा भार वाढला असेल, तर ही पहिली चेतावणी असू शकते.
संवाद आणि मीटिंग्स कमी होणे
जर व्यवस्थापकांशी संवाद कमी झाला, वन-ऑन-वन मीटिंग्स बंद झाल्या किंवा भविष्यातील कामाबद्दल अस्पष्ट उत्तरे मिळत असतील, तर कंपनीत काही बदल सुरू आहेत हे संकेत असू शकतात.
कामगिरी पुनरावलोकनातील नकारात्मक बदल
कामगिरी रेटिंग अचानक कमी होणे किंवा छोट्या चुका दाखवून टीका केली जाणे हे देखील धोक्याचे चिन्ह आहे.
टीम डायनॅमिक्समधील बदल
टीममधील लोक शांतपणे निघून जाणे, नवीन भरती थांबणे किंवा प्रकल्पांमध्ये विलंब होणे ही कंपनीतील पुनर्रचनेची लक्षणे आहेत.
बाह्य संकेत आणि उद्योगातील बदल
लिंक्डइन पोस्ट्स, मीडिया रिपोर्ट्स किंवा इतर शाखांमधील कपात यावरूनही भविष्यातील धोके ओळखता येतात.
काय करावे? – कर्मचाऱ्यांसाठी मार्गदर्शन
- नवीन कौशल्ये शिकत राहा: AI, डेटा अॅनालिटिक्स, क्लाऊड तंत्रज्ञान यांसारख्या क्षेत्रांतील कौशल्ये आत्मसात करा.
- नेटवर्किंग वाढवा: उद्योगातील लोकांशी संपर्क ठेवा आणि नव्या संधींबद्दल माहिती मिळवा.
- आपली प्रोफाइल अपडेट ठेवा: LinkedIn आणि नोकरी पोर्टल्सवर तुमचा प्रोफाइल नियमित अद्यतनित ठेवा.
- आर्थिक नियोजन करा: अनिश्चित काळासाठी बचत आणि गुंतवणूक यावर लक्ष ठेवा.
भारतीय IT क्षेत्रातील सायलेंट लेऑफ्स ही केवळ नोकरी कपात नसून — तंत्रज्ञानातील क्रांतीची सुरूवात आहे.
कर्मचाऱ्यांनी बदल स्वीकारून नवीन कौशल्ये आत्मसात करणे हेच सुरक्षिततेचे एकमेव साधन आहे.
या नव्या युगात “शिकत राहणारे”च टिकणार आहेत.