1 नोव्हेंबरपासून लागू होणार बँकिंग नियमातील मोठा बदल
1 नोव्हेंबर 2025 पासून भारतातील बँकिंग क्षेत्रात एक मोठा बदल लागू होणार आहे. अर्थ मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या नव्या नियमांनुसार, ग्राहक आता त्यांच्या बँक खात्यांमध्ये एक नव्हे तर तब्बल चार नॉमिनी (वारसदार) जोडू शकतात. या निर्णयामुळे बँक ग्राहकांना मोठा फायदा होणार आहे.
अर्थ मंत्रालयाचा निर्णय
अर्थ मंत्रालयाने गुरुवारी सांगितले की, बँकिंग कायदा (दुरुस्ती) अधिनियम 2025 मधील काही महत्त्वाचे कलम 1 नोव्हेंबरपासून लागू होणार आहेत. या नव्या कायद्यानुसार ग्राहकांना त्यांच्या खात्यासाठी, लॉकरसाठी आणि सेफ कस्टडीमध्ये ठेवलेल्या वस्तूंसाठी जास्तीत जास्त चार नॉमिनी नियुक्त करण्याची परवानगी मिळेल. या बदलामुळे बँकिंग प्रणाली अधिक पारदर्शक आणि ग्राहकस्नेही बनेल.
चार नॉमिनींचा नवा पर्याय
नव्या नियमानुसार, प्रत्येक बँक ग्राहक आपल्या खात्यासाठी चार नॉमिनी निवडू शकतो. उदाहरणार्थ, एखाद्या खातेदाराने चार नॉमिनी दिले असतील आणि पहिला नॉमिनी हयात नसेल, तर आपोआप दुसरा नॉमिनी वारसदार बनेल.
याशिवाय ग्राहकाला प्रत्येक नॉमिनीला मिळणाऱ्या रकमेचा टक्केवारीनुसार वाटा (जसे की 25% किंवा ग्राहकाच्या इच्छेनुसार) ठरवण्याची मुभा असेल.
लॉकर आणि सेफ कस्टडीसाठीचे नवीन नियम
अर्थ मंत्रालयानुसार, लॉकर आणि सेफ कस्टडीमध्ये ठेवलेल्या वस्तूंसाठी ‘क्रमिक नॉमिनी’ (Sequential Nominee) प्रणाली लागू केली जाईल. म्हणजेच, पहिल्या नॉमिनीच्या मृत्यूनंतरच दुसऱ्याला त्या वस्तूंचा अधिकार मिळेल. यामुळे कोणत्याही प्रकारचा वाद किंवा गैरसमज होणार नाही.
बँकिंग व्यवस्थेत पारदर्शकता आणि सुरक्षा
सरकारचे म्हणणे आहे की, या नव्या नियमांमुळे बँकिंग व्यवस्थेत एकसंधता, पारदर्शकता आणि वेगवान प्रक्रिया येईल. आपत्कालीन परिस्थितीत ग्राहकाच्या वारसांना पैसे मिळवण्याची प्रक्रिया सोपी होईल. ठेवीदारांना त्यांच्या संपत्तीच्या वाटपात स्पष्टता आणि सुरक्षितता मिळेल.
ग्राहकांसाठी फायदेशीर निर्णय
या बदलामुळे ग्राहकांना आपल्या कौटुंबिक परिस्थितीनुसार वारसदार निवडण्याची मोकळीक मिळते. अनेक वेळा एकच नॉमिनी असल्यानं वारसाहक्कात अडचणी येतात, पण आता चार नॉमिनी ठेवल्याने ही अडचण दूर होईल. यामुळे ग्राहकांचा आत्मविश्वास वाढेल आणि बँकिंग व्यवहार अधिक सुरक्षित होतील.
1 नोव्हेंबर 2025 पासून लागू होणारे हे नवीन बँकिंग नियम ग्राहकांसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहेत. चार नॉमिनींच्या नव्या पर्यायामुळे वारसाहक्क प्रक्रिया सुलभ होईल, पारदर्शकता वाढेल आणि खातेदारांच्या संपत्तीचा योग्य लाभ त्यांच्या प्रियजनांपर्यंत पोहोचेल.