अलीकडच्या काळात 20 ते 30 वयोगटातील तरुणांमध्येही हार्ट अटॅकची प्रकरणं झपाट्याने वाढत आहेत. व्यस्त जीवनशैली, ताण, चुकीचा आहार आणि झोपेची कमतरता या कारणांमुळे हृदयावर ताण वाढतो. परंतु हार्ट अटॅक अचानक येत नाही, शरीर काही तास आधीच त्याची सूचना देत असतं. या सूक्ष्म लक्षणांची ओळख ठेवल्यास जीव वाचवता येऊ शकतो.
छातीत दडपण, जळजळ किंवा वेदना
हार्ट अटॅकच्या काही तास आधी छातीच्या मध्यभागी दडपण, जळजळ किंवा चिमटे बसल्यासारखी वेदना जाणवते. काही वेळा ही वेदना मान, खांदा, पाठ किंवा हातापर्यंत पसरते. अनेक लोक हे गॅस किंवा अपचन समजून टाळतात, पण तज्ज्ञ सांगतात की ही वेदना हृदयविकाराचा इशारा असू शकते. जर ही अस्वस्थता काही मिनिटांपेक्षा जास्त टिकली, तर त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
श्वास घेण्यास त्रास होणे
हृदयाला योग्य प्रमाणात रक्तपुरवठा न झाल्यास श्वास घेण्यात त्रास होतो. चालताना, जिने चढताना किंवा विश्रांती घेतानाही दम लागतो. हे लक्षण बहुतेकवेळा दुर्लक्षित केले जाते, पण हेच संकेत हृदयावर ताण येत असल्याचे स्पष्ट चिन्ह असते. तज्ज्ञ सांगतात की अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित ECG किंवा इको टेस्ट करून घ्यावी.
सतत थकवा आणि अशक्तपणा जाणवणे
सतत थकवा येणे, अंगात अशक्तपणा जाणवणे आणि काम करण्याची इच्छा न होणे ही लक्षणं केवळ थकव्याची नसतात. ही हृदयाच्या कार्यक्षमतेत घट झाल्याचं द्योतक असतात. विशेषतः महिलांमध्ये ही लक्षणं सौम्य दिसतात पण धोकादायक असतात. शरीराला ऊर्जा कमी मिळाल्याने हृदयावर ताण वाढतो आणि हार्ट अटॅकची शक्यता वाढते.
थंड घाम, मळमळ किंवा चक्कर येणे
हार्ट अटॅकच्या काही तास आधी शरीरात अचानक थंड घाम येणे, मळमळणे, किंवा चक्कर येणे दिसून येतं. लोक हे हवामान बदल किंवा थकवा समजतात, पण प्रत्यक्षात हे रक्तप्रवाहातील अडथळ्याचे संकेत असतात. अशा स्थितीत स्वतः औषध घेऊ नये — त्वरित डॉक्टरांची मदत घ्यावी.
ताण आणि झोपेची कमतरता – हृदयाचा शत्रू
आजच्या वेगवान जीवनात मानसिक ताण, अपुरी झोप आणि असंतुलित आहार हे हृदयासाठी मोठे शत्रू आहेत. सातत्याने ताण घेतल्याने ब्लड प्रेशर वाढते, ज्यामुळे हृदयावर परिणाम होतो. म्हणून रोज किमान ७ तासांची झोप घेणे आणि ध्यानधारणा करणे आवश्यक आहे.
तज्ज्ञांचा सल्ला आणि प्रतिबंधक उपाय
तज्ज्ञ सांगतात की हृदयविकार टाळण्यासाठी काही साध्या पण नियमित सवयी आवश्यक आहेत —
- रोज किमान 30 मिनिटे चालणे किंवा हलका व्यायाम करणे
- तळलेले, जास्त तेलकट अन्न टाळणे
- धूम्रपान आणि मद्यपान टाळणे
- रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉल आणि साखर यांची नियमित तपासणी करणे
- पुरेशी झोप आणि ताणमुक्त जीवनशैली अंगीकारणे
या सवयी अंगीकारल्यास हृदय दीर्घकाळ निरोगी राहते आणि अचानक येणाऱ्या हार्ट अटॅकचा धोका कमी होतो.
महत्त्वाची सूचना (Disclaimer)
हा लेख केवळ सामान्य माहितीच्या उद्देशाने तयार केलेला आहे. हा कोणताही वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचाराचा पर्याय नाही. कोणतीही लक्षणं जाणवली तर त्वरित आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.