हिवाळा सुरू होताच लहान मुलांमध्ये सर्दी, खोकला आणि घसा बसणे ही समस्या सर्वसाधारणपणे वाढते. थंड वाऱ्यामुळे आणि तापमानात अचानक घट झाल्याने मुलांची रोगप्रतिकारशक्ती तात्पुरती कमी होते आणि ते लवकर आजारी पडतात. अनेक पालक औषध देण्यापेक्षा आधी नैसर्गिक उपाय शोधतात. म्हणूनच आज आम्ही तुमच्यासाठी बालरोगतज्ज्ञांनी सुचवलेले काही सुरक्षित, सहज आणि परिणामकारक घरगुती उपाय घेऊन आलो आहोत, जे मुलांना त्वरित आराम देऊ शकतात.
वाफ देणे – मुलांसाठी सर्वात प्रभावी उपाय
हिवाळ्यात सर्दी किंवा कफ झालेल्या मुलांसाठी वाफ देणे हा पहिल्यांदा करण्यासारखा उपाय आहे. बाथरूममध्ये काही मिनिटे गरम पाणी चालू ठेवा, जेणेकरून खोली वाफेने भरली जाईल. नंतर गरम पाण्याचा नळ बंद करून मुलाला त्या वाफेत काही वेळ बसवा. वाफ फार तापलेली नसावी, याची विशेष काळजी घ्या. या प्रक्रियेमुळे नाकातील सूज कमी होते, कफ सैल होतो आणि मुलाला सहज श्वास घेता येते. डॉक्टरांच्या सल्ल्याने सौम्य नेजल ड्रॉप्सचा वापर केल्यासही मुलाला मोठा आराम मिळतो.
हळदीचे दूध – नैसर्गिक रोगप्रतिकारक पेय
हळदीमध्ये असलेले ‘कर्क्यूमिन’ हे घटक नैसर्गिकरीत्या सूज आणि कफ कमी करतात. एका कप कोमट दुधात अर्धा चमचा हळद घालून उकळा. दूध थोडे थंड झाल्यावर त्यात थोडासा मध मिसळा (फक्त एक वर्षापेक्षा मोठ्या मुलांसाठी). हे पेय रात्री दिल्यास मुलाचा खोकला कमी होतो, घसा मऊ राहतो आणि झोप चांगली लागते. शिवाय हळद शरीराच्या नैसर्गिक प्रतिकारशक्तीलादेखील बळकटी देते.
कोमट द्रवपदार्थ – शरीराला उबदार आणि हायड्रेट ठेवणारे
सहा महिन्यांपेक्षा जास्त वयाच्या मुलांना कोमट द्रवपदार्थ देणे खूप फायदेशीर असते. हलके भाज्यांचे सूप, डाळीचे पाणी, कोमट पाणी किंवा पातळ सूप पचायला सोपे असते आणि घश्यातील खरखर कमी करते. हिवाळ्यात मुलांचे शरीर डिहायड्रेट होऊ नये म्हणून त्यांना वारंवार द्रवपदार्थ देणे अत्यावश्यक आहे. कोमट पेयांमुळे शरीराला उबदारपणा मिळतो आणि कफ सहज सैल होण्यास मदत होते.
मध – नैसर्गिक खोकला शांत करणारा घटक
एक वर्षापेक्षा मोठ्या मुलांना झोपण्यापूर्वी एक चमचा शुद्ध मध देणे फायदेशीर मानले जाते. मध गळा मऊ ठेवतो, खोकल्याची वारंवारता कमी करतो आणि रात्री मुलांना शांत झोप येते. अनेक अभ्यासांमध्ये मधाला ‘नैसर्गिक खोकला दाबणारा (cough suppressant)’ म्हणून मान्यता दिली आहे. मात्र, एक वर्षाखालील मुलांना मध देऊ नये, कारण त्यांची पचनसंस्था पूर्ण विकसित झालेली नसते.
झोपताना डोके उंच ठेवणे – श्वास घेणे सोपे करणारा उपाय
जेव्हा मुलांना सर्दी किंवा कफ झालेला असतो, तेव्हा रात्री झोपताना त्यांचे डोके थोडे उंच ठेवणे खूप उपयुक्त असते. यामुळे नाक-गळ्यातील कफ सहजपणे घशात सरकतो आणि मुलांना श्वास घेण्यात त्रास होत नाही. हा अतिशय सोपा पण प्रभावी उपाय मुलांना शांत आणि अखंड झोप मिळविण्यास मदत करतो.
हिवाळ्यात सर्दी-खोकला हा मुलांच्या वाढीचा एक नैसर्गिक भाग आहे. पण योग्य काळजी, वेळेवर घरगुती उपाय आणि थोडेसे वातावरणातील बदल यांनी हा त्रास सहज नियंत्रणात ठेवता येतो. मुलांना उबदार ठेवणे, स्वच्छता राखणे, योग्य आहार देणे आणि पुरेशी विश्रांती देणे हे हिवाळ्यातील आजार टाळण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे घटक आहेत. औषधांचा अनावश्यक वापर टाळून हे नैसर्गिक उपाय अवलंबल्यास मुलांना सुरक्षित आणि जलद आराम मिळतो.