Municipal Council Elections 2025 मध्ये एक मोठा बदल समोर आला आहे. राज्यातील नगरपालिका आणि नगरपरिषद निवडणुकांचे निकाल उद्या घोषित होणार होते. परंतु, नागपूर खंडपीठाच्या महत्त्वपूर्ण आदेशामुळे आता सर्व निकाल 21 डिसेंबर 2025 रोजी एकाच दिवशी घोषित केले जातील. त्यामुळे उद्याची मतमोजणी आणि निकाल दोन्ही स्थगित करण्यात आले आहेत.
हायकोर्टाचा महत्त्वाचा निर्णय
मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने स्पष्ट निर्देश दिले की, राज्यातील सर्व नगरपालिका, नगरपरिषद आणि नगरपंचायत निवडणुकांचे निकाल एका सामाईक दिवशी जाहीर केले जावेत. काही नगरपरिषदांच्या निवडणूक अर्जांवर न्यायालयीन प्रक्रिया सुरू असल्याने निकाल विभाजित स्वरूपात जाहीर केल्यास गोंधळ निर्माण होऊ शकतो, असा युक्तिवाद कोर्टासमोर करण्यात आला होता.
त्यावर कोर्टाने तातडीने कारवाई करत, उद्या होणारी मतमोजणी स्थगित करून अंतिम निकालाची तारीख 21 डिसेंबर निश्चित केली.
आचारसंहिता कायम
हायकोर्टाने स्पष्ट केले की, निकाल जाहीर होईपर्यंत म्हणजेच 21 डिसेंबर 2025 पर्यंत आचारसंहिता लागू राहील. याचा थेट परिणाम स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या दैनंदिन कार्यप्रणालीवर होणार नाही, परंतु निर्णयक्षमता मर्यादित राहील.
एक्झिट पोल जाहीर करण्यावरही प्रतिबंध
नागपूर खंडपीठाने निवडणूक आयोगाला आदेश दिले की,
- एक्झिट पोल 20 डिसेंबर 2025 रोजी मतदान संपल्यापासून अर्ध्या तासानेच जाहीर करता येतील.
- त्याआधी कोणत्याही प्रकारचे एक्झिट पोल किंवा अंदाज प्रसिद्ध करता येणार नाहीत.
हे पाऊल मतदारांवर अनावश्यक प्रभाव पडू नये म्हणून उचलण्यात आले आहे.
निवडणूक स्थगितीमागील पार्श्वभूमी
4 नोव्हेंबर 2025 रोजी राज्य निवडणूक आयोगाने 246 नगरपरिषद आणि 42 नगरपंचायतींच्या निवडणुका जाहीर केल्या होत्या. मात्र, काही उमेदवारांनी जिल्हा न्यायालयात अपील दाखल करत निवडणूक निवाड्याबाबत आक्षेप नोंदवले होते.
त्या प्रकरणांचा निपटारा 23 नोव्हेंबरनंतर झाल्याने 24 नगरपालिका आणि नगरपंचायतींच्या निवडणुका पुढे ढकलाव्या लागल्या. त्यामुळे सर्व निकाल एकाच दिवशी घोषित करण्याची मागणी न्यायालयात जोर धरू लागली.
फडणवीस यांची निवडणूक आयोगावर नाराजी
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी निकाल स्थगितीवर तीव्र नाराजी व्यक्त केली.
त्यांचे म्हणणे:
- “हे पहिल्यांदाच पाहतोय की घोषित निवडणुका पुढे ढकलल्या जात आहेत.”
- “मतमोजणी पुढे ढकलणे म्हणजे यंत्रणेचे अपयश आहे.”
- “राज्य निवडणूक आयोगाने प्रक्रिया सुधारावी.”
फडणवीस यांनी या निर्णयाला प्रशासनाची मोठी तांत्रिक चूक ठरवले आहे.
मतमोजणी का पुढे ढकलली?
राज्यातील 246 नगरपरिषद आणि 42 नगरपंचायती अशा 288 ठिकाणांच्या सार्वत्रिक निवडणुका राज्य निवडणूक आयोगाने 4 नोव्हेंबर 2025 रोजी घोषित केल्या होत्या.
मात्र काही उमेदवारांनी निर्णय अधिकाऱ्यांच्या आदेशावर जिल्हा न्यायालयात दाद मागितली होती. या प्रकरणांमध्ये 23 नोव्हेंबरनंतर निर्णय मिळाल्यामुळे 24 नगरपरिषद/नगरपंचायतींच्या निवडणुका पुढे ढकलण्यात आल्या.
यामुळे पुढील समस्या निर्माण झाली—
जर बाकी सर्व नगरपालिकांचे निकाल आधी घोषित झाले, तर या 24 प्रलंबित नगरपरिषदांच्या निकालावर प्रभाव पडू शकतो, असा दावा दाखल याचिकांमध्ये करण्यात आला.
या निर्णयाचा पुढील परिणाम काय?
- उमेदवार आणि पक्ष कार्यकर्त्यांमध्ये उत्सुकता वाढली
- निकालातील पारदर्शकतेसाठी High Court ने केलेली कारवाई महत्त्वाची
- सर्व स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे निकाल एकाच दिवशी येणार असल्याने राजकीय समीकरणे बदलू शकतात
- आचारसंहितेमुळे अनेक विकासकामे तात्पुरती थांबलेली राहणार
21 डिसेंबरला राज्यभराची नजर
नगरपालिका आणि नगरपरिषद निवडणूक ही स्थानिक विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाची असते. त्यामुळे निकाल उशिरा येणे ही लोकशाहीत अस्वस्थता निर्माण करणारी बाब आहे. परंतु न्यायालयाने संपूर्ण प्रक्रियेतील साफसफाईसाठी हे पाऊल उचलले आहे, असेही म्हणता येईल.
आता सर्वांचे लक्ष 21 डिसेंबर 2025 या दिवशी लागले असून, त्यादिवशी राज्यातील राजकीय चित्र मोठ्या प्रमाणात स्पष्ट होणार आहे. नागपूर खंडपीठाने हा मुद्दा गंभीर मानला आणि संपूर्ण राज्यातील सर्व नगरपालिका/नगरपरिषदांचे निकाल एकाच दिवशी जाहीर व्हावेत असा महत्त्वाचा निर्देश दिला.