हिवाळ्याच्या दिवसांत गीझरचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढतो. थंड पाण्यापासून बचाव करण्यासाठी अनेक लोक आंघोळ करतानाही गीझर चालू ठेवतात. मात्र हीच सवय कधी कधी मोठ्या अपघाताचे कारण ठरू शकते. आंघोळीच्या वेळी गीझर चालू ठेवणे ही एक धोकादायक सवय असून त्यामुळे स्फोट, विजेचा धक्का किंवा आग लागण्याचा धोका वाढतो.
गीझरच्या आत एक शक्तिशाली हीटिंग रॉड असते. ही रॉड पाणी गरम करत असताना तापमान आणि दाब सातत्याने वाढत जातो. गीझर बराच वेळ बंद न केल्यास त्याच्या आतील टँकमध्ये प्रचंड दाब तयार होतो. हाच दाब अचानक वाढल्यास गीझर फुटण्याची शक्यता निर्माण होते. बाथरूमसारख्या लहान आणि बंद जागेत असा स्फोट जीवघेणा ठरू शकतो.
आंघोळीच्या वेळी सर्वात मोठा धोका म्हणजे वीज आणि पाण्याचा थेट संपर्क. ओल्या बाथरूममध्ये गीझर चालू असताना शरीरावर पाणी पडत असते. जर गीझरचे अर्थिंग योग्य नसेल, वायर सैल असेल किंवा उपकरण जुने झाले असेल तर पाण्यात करंट येऊ शकतो. ओल्या शरीरावर विद्युत प्रवाहाचा परिणाम अधिक तीव्र होतो, त्यामुळे विजेचा जोरदार धक्का बसण्याचा धोका वाढतो.
दीर्घकाळ गीझर चालू ठेवल्यामुळे त्याचा थर्मोस्टॅट खराब होऊ शकतो. थर्मोस्टॅटचे काम म्हणजे पाण्याचे तापमान नियंत्रित करणे. तो निकामी झाला तर गीझर आपोआप बंद होत नाही आणि पाणी अत्यंत तापते. अशा स्थितीत टँक फुटणे किंवा बाथरूममध्ये आग लागण्याची शक्यता देखील नाकारता येत नाही.
वायरिंगचे नुकसान हाही एक मोठा धोका आहे. गरम पाण्यामुळे बाथरूममध्ये सतत वाफ आणि ओलावा तयार होतो. गीझर चालू असताना हा ओलावा वायरिंगवर परिणाम करतो. कालांतराने वायरचे इन्सुलेशन कमकुवत होते आणि शॉर्ट सर्किट होऊ शकते. त्यामुळे संपूर्ण घराच्या विजेच्या यंत्रणेलाही धोका निर्माण होतो.
गीझर वापरताना घ्यावयाची महत्त्वाची खबरदारी
आंघोळ करण्यापूर्वीच गीझर चालू करून आवश्यक तेवढे पाणी गरम करून घ्यावे. पाणी गरम झाल्यानंतर गीझर पूर्णपणे बंद करून मगच आंघोळ करावी. ही सर्वात सुरक्षित आणि महत्त्वाची सवय आहे.
बाथरूममध्ये योग्य वायुवीजन असणे अत्यंत आवश्यक आहे. बाथरूम पूर्णपणे बंद असेल तर तिथे शॉवर घेणे टाळावे. एक्झॉस्ट फॅन किंवा खिडकीमुळे उष्णता आणि वाफ बाहेर जाते, ज्यामुळे अपघाताचा धोका कमी होतो.
गीझर बसवताना योग्य अर्थिंग, MCB किंवा RCCB बसवलेले आहेत की नाही याची खात्री करावी. हे उपकरणे विजेच्या धक्क्यापासून संरक्षण देतात. तसेच खूप जुना, गळका किंवा वारंवार बिघडणारा गीझर वापरणे टाळावे.
दर वर्षी एकदा तरी गीझरची सर्व्हिस करून घेणे फायदेशीर ठरते. यामुळे थर्मोस्टॅट, वायरिंग आणि टँकची स्थिती वेळेत समजू शकते आणि मोठा अपघात टाळता येतो.
आंघोळ करताना गीझर चालू ठेवणे ही एक छोटी चूक वाटू शकते, पण तिचे परिणाम अतिशय गंभीर असू शकतात. थोडीशी काळजी, योग्य सवयी आणि सुरक्षिततेचे नियम पाळल्यास आपण स्वतःचा आणि कुटुंबाचा जीव मोठ्या धोक्यापासून वाचवू शकतो.