शिवविचारांचा धगधगता दीप मावळला
शिवरायांचे विचार, इतिहास आणि स्वराज्याची प्रेरणा घराघरांत पोहोचवणारे ज्येष्ठ शिवभक्त, संशोधक आणि धर्मभास्कर म्हणून ओळखले जाणारे सद्गुरुदास महाराज यांचे दु:खद निधन झाले. उपचारादरम्यान नागपूर येथील विवेका हॉस्पिटलमध्ये त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या जाण्याने शिवप्रेमी, अभ्यासक आणि भक्तपरिवारावर शोककळा पसरली आहे.
उपचारादरम्यान निधन, आज अंत्यसंस्कार
सद्गुरुदास महाराज मागील काही दिवसांपासून आजारी होते. स्थानिक विवेका हॉस्पिटलमध्ये त्यांच्यावर उपचार सुरू होते. बुधवारी सायंकाळी रुग्णालयातच त्यांनी प्राणज्योत मालवली.
त्यांचे पार्थिव जयप्रकाशनगर येथील निवासस्थानी अनुयायांच्या दर्शनासाठी ठेवण्यात येणार असून, दुपारी ३ वाजता सहकारनगर घाट येथे अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत.
त्यांच्या पश्चात मुलगा अजय, तीन मुली – नीता काटेकर, प्रज्ञा फडणीस, वर्षा वेलंकीवार, नातवंडे आणि मोठा भक्तपरिवार आहे.
कोण होते सद्गुरुदास महाराज?
सद्गुरुदास महाराज यांचा जन्म २८ जानेवारी १९४२ रोजी अकोला जिल्ह्यातील गाडेगाव येथे एका शेतकरी कुटुंबात झाला. अवघ्या १९व्या वर्षापासून त्यांनी शिवकार्याला सुरुवात केली. आयुष्यभर त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांचे विचार, इतिहास आणि स्वराज्य संकल्पना समाजापर्यंत पोहोचवण्याचे व्रत घेतले.
दहा हजारांहून अधिक शिवचरित्र व्याख्याने
आपल्या ओजस्वी, रसाळ आणि अभ्यासपूर्ण शैलीत सद्गुरुदास महाराजांनी देशभरात १०,००० पेक्षा अधिक शिवचरित्र व्याख्याने दिली.
सुमारे सहा लाखांहून अधिक शिवभक्तांनी त्यांची व्याख्याने प्रत्यक्ष ऐकली आहेत. शिवरायांचा इतिहास केवळ सांगणे नव्हे, तर तो अनुभवायला लावणे हीच त्यांची खासियत होती.
शिवदुर्ग दर्शन यात्रा : १८ वर्षांची अखंड सेवा
सन १९७४ ते १९९२ या काळात सलग १८ वर्षे त्यांनी ‘शिवदुर्ग दर्शन यात्रा’ आयोजित केली.
या यात्रेमुळे हजारो शिवभक्तांना महाराष्ट्रातील किल्ल्यांचे दर्शन घडले. दुर्ग, इतिहास आणि बलिदान यांचा प्रत्यक्ष अनुभव घेण्याची संधी अनेकांना मिळाली.
शिवजयंतीच्या जन्मतारीखेचा वाद कसा संपला?
सद्गुरुदास महाराजांचे सर्वात महत्त्वाचे कार्य म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजांची जन्मतारीख निश्चित करणारे संशोधन.
सखोल अभ्यास, अस्सल कागदपत्रे, पुरावे आणि ऐतिहासिक साधनांच्या आधारे त्यांनी १९ फेब्रुवारी १६३० ही शिवरायांची जन्मतारीख निश्चित केली.
या संशोधनाला शासनाने मान्यता दिली आणि शिवजयंतीवरील दीर्घकाळ चाललेला वाद कायमचा संपुष्टात आला. हे कार्य इतिहासातील मैलाचा दगड ठरले.
जिजाऊंच्या जन्मतिथीचेही संशोधन
ऐंशीच्या दशकात राजमाता जिजाऊ माँसाहेबांच्या जन्मतिथीबाबतही त्यांनी संशोधन केले.
एका पोवाड्याच्या आधारे आणि ऐतिहासिक संदर्भांच्या अभ्यासातून त्यांनी १२ जानेवारी १५९८ ही जिजाऊंची जन्मतारीख असल्याचे मांडले.
छत्रपती सेवा प्रतिष्ठानचे संस्थापक
सद्गुरुदास महाराज हे छत्रपती सेवा प्रतिष्ठानचे संस्थापक होते. या संस्थेच्या माध्यमातून त्यांनी शिवसंस्कार, इतिहासजागृती आणि सामाजिक प्रबोधनाचे कार्य अखंड सुरू ठेवले.
शिवभक्तांसाठी न भरून येणारी हानी
सद्गुरुदास महाराज यांचे निधन म्हणजे केवळ एका व्यक्तीचे जाणे नव्हे, तर शिवविचारांचा चालता-बोलता ग्रंथ हरपणे होय.
त्यांचे विचार, व्याख्याने आणि संशोधन पुढील पिढ्यांना सदैव प्रेरणा देत राहतील.
शिवरायांचा इतिहास अंधश्रद्धा नव्हे तर पुराव्यांवर उभा असतो, हे सिद्ध करणारे सद्गुरुदास महाराज आज आपल्यात नाहीत.
मात्र त्यांनी पेटवलेला शिवविचारांचा दीप कधीही विझणार नाही