जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, व्याजदर धोरण आणि चीन-अमेरिका तणाव यामुळे सोन्याच्या किमतींमध्ये मोठी अस्थिरता; गुंतवणूकदारांसाठी ‘बाय ऑन डिप्स’ ही रणनीती ठरू शकते फायदेशीर
सोन्यातील घसरण म्हणजे संधी की इशारा?
2026 च्या सुरुवातीपासून सोन्या आणि चांदीच्या किमतींमध्ये मोठ्या प्रमाणात चढ-उतार पाहायला मिळत आहेत. काही दिवसांपूर्वी विक्रमी उच्चांक गाठल्यानंतर अचानक झालेल्या घसरणीमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. मात्र बाजार विश्लेषकांच्या मते ही घसरण दीर्घकालीन मंदीचा संकेत नसून ‘हेल्दी करेक्शन’ असू शकते. म्हणजेच भविष्यातील तेजीसाठी बाजार स्वतःला संतुलित करत आहे.
सोने हे पारंपरिकरित्या सुरक्षित गुंतवणूक पर्याय मानले जाते. आर्थिक संकट, महागाई किंवा जागतिक तणाव वाढल्यास गुंतवणूकदार सोन्याकडे वळतात. त्यामुळे सध्याची अस्थिरता ही अल्पकालीन असू शकते, तर दीर्घकालीन दृष्टीकोन सकारात्मक राहण्याची शक्यता अधिक आहे.
व्याजदर धोरण आणि Federal Reserve चा प्रभाव
सोन्याच्या किमतींवर सर्वात मोठा प्रभाव अमेरिकेच्या व्याजदर धोरणाचा असतो. जेव्हा व्याजदर जास्त असतात, तेव्हा गुंतवणूकदार बाँड्स आणि इतर व्याज देणाऱ्या मालमत्तांकडे वळतात, त्यामुळे सोन्याची मागणी कमी होते. परंतु जेव्हा व्याजदर कमी होण्याची शक्यता निर्माण होते, तेव्हा सोने अधिक आकर्षक ठरते.
अलीकडील महागाईच्या आकडेवारीनुसार महागाई अपेक्षेपेक्षा कमी वाढली आहे. यामुळे Federal Reserve भविष्यात व्याजदर कमी करण्याचा विचार करू शकते, अशी शक्यता वाढली आहे. जर असे झाले, तर सोन्याच्या किमतींना मोठा आधार मिळू शकतो.
चीनची मागणी आणि China ची निर्णायक भूमिका
जागतिक स्तरावर सोन्याच्या मागणीमध्ये China ची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. चीनमधील गुंतवणूकदार आणि ग्राहक सोन्याला सुरक्षित मालमत्ता म्हणून मोठ्या प्रमाणात पसंती देतात. अलीकडील काळात चीनमध्ये सोन्याची मागणी वाढली आहे, ज्यामुळे जागतिक किमतींना आधार मिळाला.
मात्र, काही काळासाठी लूनार न्यू इयरमुळे बाजार बंद असल्याने भौतिक मागणी कमी झाली होती. तसेच चीनमधील काही अधिकाऱ्यांनी बेकायदेशीर गोल्ड ट्रेडिंगविरुद्ध इशारा दिला आहे, ज्यामुळे बाजारात काही प्रमाणात सावधगिरी वाढली आहे. तरीही दीर्घकालीन दृष्टीने चीनची मागणी मजबूत राहण्याची शक्यता आहे.
United States डॉलर आणि जागतिक आर्थिक तणाव
सोन्याच्या किमती आणि अमेरिकन डॉलर यांच्यात उलट संबंध असतो. डॉलर मजबूत झाल्यास सोन्याच्या किमतींवर दबाव येतो, तर डॉलर कमकुवत झाल्यास सोने महाग होते. सध्या जागतिक आर्थिक परिस्थिती अनिश्चित असल्यामुळे डॉलरमध्ये चढ-उतार होत आहेत.
तसेच United States आणि China यांच्यातील व्यापार आणि आर्थिक स्पर्धा देखील सोन्याच्या किमतींवर प्रभाव टाकते. या दोन महासत्तांमधील तणाव वाढल्यास गुंतवणूकदार सुरक्षित पर्याय म्हणून सोन्याकडे वळतात.
केंद्रीय बँकांची खरेदी आणि सुरक्षित गुंतवणुकीची वाढती मागणी
गेल्या काही वर्षांत अनेक देशांच्या केंद्रीय बँकांनी मोठ्या प्रमाणात सोने खरेदी केले आहे. यामागील प्रमुख कारण म्हणजे डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करणे आणि आर्थिक स्थिरता वाढवणे. केंद्रीय बँकांची ही खरेदी सोन्याच्या किमतींना दीर्घकालीन आधार देते.
तसेच जागतिक स्तरावर शेअर बाजारात अस्थिरता वाढल्यास गुंतवणूकदार सोने आणि चांदीसारख्या सुरक्षित पर्यायांकडे वळतात. त्यामुळे आर्थिक अनिश्चिततेच्या काळात सोन्याची मागणी वाढते.
अल्पकालीन अस्थिरता आणि COMEX बाजारातील हालचाली
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर COMEX हा सोन्याच्या व्यापारासाठी महत्त्वाचा प्लॅटफॉर्म आहे. येथे सोन्याच्या किमतींमध्ये झालेल्या हालचालींचा जागतिक बाजारावर थेट परिणाम होतो.
अलीकडील काळात गुंतवणूकदारांनी नफा वसुली केल्यामुळे सोन्याच्या किमतींमध्ये काही प्रमाणात घसरण झाली आहे. ही घसरण दीर्घकालीन मंदीचा संकेत नसून, बाजारातील नैसर्गिक प्रक्रिया मानली जाते.
गुंतवणूकदारांसाठी योग्य रणनीती: ‘Buy on Dips’
तज्ज्ञांच्या मते, सध्याच्या परिस्थितीत ‘Buy on Dips’ म्हणजेच किमती घसरल्यावर खरेदी करणे ही सर्वोत्तम रणनीती ठरू शकते. कारण दीर्घकालीन दृष्टीने सोन्याचा कल अजूनही सकारात्मक आहे.
अल्पकालीन चढ-उतारांवर घाबरण्याऐवजी दीर्घकालीन गुंतवणुकीवर लक्ष केंद्रित करणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते. विशेषतः महागाई, जागतिक तणाव आणि व्याजदरातील संभाव्य घट यामुळे सोन्याच्या किमती भविष्यात वाढू शकतात.
2026 मध्ये सोन्यात गुंतवणुकीची सुवर्णसंधी?
सध्याची घसरण ही सोन्याच्या दीर्घकालीन तेजीसाठी तयारी असू शकते. जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, केंद्रीय बँकांची खरेदी, व्याजदर घटण्याची शक्यता आणि चीन-अमेरिका घटक यामुळे सोन्याचा भविष्यातील कल सकारात्मक राहण्याची शक्यता आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी ही परिस्थिती धोक्याची नसून संधीची असू शकते. योग्य नियोजन आणि दीर्घकालीन दृष्टीकोन ठेवून सोन्यात गुंतवणूक केल्यास भविष्यात चांगला परतावा मिळण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे 2026 हे वर्ष सोन्याच्या गुंतवणुकीसाठी महत्त्वाचे ठरू शकते.