स्वीकृत सदस्यांच्या निवडीवर सर्वांचे लक्ष; पक्षनिहाय कोटा, राजकीय संतुलन आणि नातेवाईकांना संधी देण्याच्या चर्चेमुळे मुंबईतील राजकारण पुन्हा चर्चेत
बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC) ही देशातील सर्वात मोठी आणि प्रभावशाली महापालिका मानली जाते. या महापालिकेतील स्वीकृत (नामनिर्देशित) नगरसेवकांची निवड ही केवळ औपचारिक प्रक्रिया नसून ती राजकीय दृष्टिकोनातून अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. येत्या सभेत दहा स्वीकृत सदस्यांची निवड होणार असून त्यामुळे महापालिकेतील एकूण सदस्यसंख्या २२७ वरून २३७ पर्यंत वाढणार आहे.
ही निवड विविध राजकीय पक्षांसाठी प्रतिष्ठेची बाब ठरते. कारण स्वीकृत सदस्यांना समित्यांवर स्थान मिळण्याची तसेच धोरणात्मक निर्णय प्रक्रियेत भाग घेण्याची संधी मिळते. त्यामुळे या पदांसाठी इच्छुकांची संख्या मोठी असून पक्षांतर्गत हालचालींना वेग आला आहे.
आमदारांच्या नातेवाईकांची नावे चर्चेत
या निवड प्रक्रियेत काही आमदारांच्या मुलांची नावे चर्चेत असल्याने राजकीय वर्तुळात चर्चा रंगली आहे. राजहंस सिंह यांचे पुत्र नितेश सिंह आणि प्रकाश सुर्वे यांचे पुत्र राज सुर्वे यांना स्वीकृत नगरसेवकपदी संधी मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. या दोघांनी अर्ज दाखल केल्याची माहिती समोर आली असून, पक्षांकडून त्यांना संधी देण्याची शक्यता राजकीय सूत्रांनी व्यक्त केली आहे.
ही बाब महत्त्वाची मानली जाते कारण स्वीकृत सदस्यपदाच्या माध्यमातून नव्या पिढीला राजकारणात संधी मिळते, परंतु त्याच वेळी नातेवाईकांना प्राधान्य दिल्याची टीकाही होत असते.
पक्षनिहाय कोटा आणि संभाव्य उमेदवार
महापालिकेतील स्वीकृत सदस्यांची निवड पक्षनिहाय कोट्यानुसार केली जाते. या प्रक्रियेत भारतीय जनता पक्ष (भाजप) ला चार, शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) ला तीन आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस ला एक सदस्य मिळण्याची शक्यता आहे. संयुक्त गटाच्या राजकीय समीकरणांमुळे काही पक्षांच्या जागांमध्ये बदलही झाले आहेत.
भाजपकडून माजी नगरसेवक प्रवीण छेडा, प्रतिप कर्पे आणि कमलाकर दळवी यांची नावे आघाडीवर आहेत. शिवसेना (उबाठा) कडून कैलास पाठक, माधुरी मांजरेकर आणि साईनाथ दुर्गे यांची नावे चर्चेत आहेत. काँग्रेसकडून माजी नगरसेवक वीरेंद्र चौधरी यांना संधी मिळू शकते. चौधरी हे अस्लम शेख यांचे निकटवर्तीय मानले जातात
स्वीकृत सदस्य निवडीची कायदेशीर प्रक्रिया
महापालिका अधिनियमाच्या नियमानुसार स्वीकृत सदस्यांची नियुक्ती आयुक्तांच्या शिफारशीवर आधारित असते. त्यानंतर सभागृहाची मंजुरी मिळाल्यानंतर अंतिम निर्णय महाराष्ट्र शासन कडून घेतला जातो.या प्रक्रियेत पात्रता, अनुभव, सामाजिक योगदान आणि राजकीय समतोल या घटकांचा विचार केला जातो. त्यामुळे स्वीकृत सदस्य हे केवळ राजकीय प्रतिनिधी नसून प्रशासन आणि सामाजिक क्षेत्रात योगदान देणारे व्यक्तीही असतात.
राजकीय संतुलन आणि नाराजी दूर करण्याचा प्रयत्न
स्वीकृत सदस्यपदाचा उपयोग अनेकदा पक्षांतर्गत नाराजी दूर करण्यासाठी केला जातो. काही नेत्यांना निवडणुकीत तिकीट न मिळाल्यास किंवा पराभव झाल्यास त्यांना स्वीकृत सदस्यपदाद्वारे संधी दिली जाते. यामुळे पक्षातील एकता टिकवण्यास मदत होते.
राज सुर्वे यांच्या बाबतीतही अशीच परिस्थिती असल्याचे सांगितले जाते. त्यांना निवडणुकीत तिकीट न मिळाल्याने नाराजी होती, परंतु आता स्वीकृत सदस्यपदाद्वारे त्यांना संधी मिळण्याची शक्यता आहे.
वाद आणि विरोधाची शक्यता
काही संभाव्य उमेदवारांच्या नावांवर पक्षांतर्गत विरोधही दिसून येत आहे. विशेषतः साईनाथ दुर्गे यांच्या नावावर काही नेत्यांनी आक्षेप घेतल्याचे समोर आले आहे. यामुळे अंतिम यादी जाहीर होईपर्यंत राजकीय अनिश्चितता कायम राहण्याची शक्यता आहे.ही परिस्थिती दाखवते की स्वीकृत सदस्यांची निवड ही केवळ औपचारिक प्रक्रिया नसून ती राजकीय रणनीतीचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
मुंबई महापालिकेतील स्वीकृत नगरसेवकांची निवड ही प्रशासन आणि राजकारण या दोन्ही दृष्टीने महत्त्वाची आहे. या निवडीमुळे नव्या चेहऱ्यांना संधी मिळू शकते तसेच पक्षांचे राजकीय संतुलनही राखले जाते. मात्र, नातेवाईकांना प्राधान्य दिल्याच्या चर्चेमुळे पारदर्शकतेचा मुद्दा देखील पुढे येतो.
आगामी सभेत अंतिम निर्णय जाहीर झाल्यानंतर मुंबईच्या राजकारणात नवे समीकरण निर्माण होण्याची शक्यता आहे. या निवडीचा परिणाम महापालिकेच्या निर्णय प्रक्रियेवर आणि भविष्यातील राजकीय घडामोडींवर होणार आहे. त्यामुळे ही निवड केवळ एक नियुक्ती नसून मुंबईच्या राजकीय भविष्यासाठी महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.