रक्ताच्या नसा बंद होण्याचा धोका वेळेत टाळा — योग्य तेल वापराचं रहस्य जाणून घ्या!
आपल्या दैनंदिन जेवणात तेलाचं महत्त्व खूप मोठं आहे. अन्नाची चव आणि पौष्टिकता दोन्ही वाढवण्यात तेलाची भूमिका असते. मात्र तेच तेल चुकीच्या पद्धतीने वापरल्यास शरीरावर विपरीत परिणाम होऊ शकतात. हृदयविकार, स्थूलता आणि पचनाचे त्रास टाळण्यासाठी तेलाच्या योग्य वापराबाबतची माहिती असणे अत्यावश्यक आहे.
अन्नपदार्थांच्या गुणवत्तेवर लक्ष ठेवणारी भारतातील प्रमुख संस्था FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India) ने याबाबत महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत.
तेलाचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवा
दररोज किती तेल वापरले जाते याचा हिशोब ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
जर स्वयंपाक करताना प्रत्येक वेळी वापरलेले तेल नोंदवले, तर महिन्याचा सरासरी वापर समजतो आणि जास्त प्रमाणात तेल घेतले जात नाही.
जास्त तेलामुळे वजन वाढते आणि हृदयविकारांचा धोका निर्माण होतो.
🩷 आरोग्यदायी प्रमाण: दिवसाला प्रत्येकी व्यक्तीने 20–25 ग्रॅम तेलापेक्षा जास्त सेवन करू नये.
फक्त पॅकबंद आणि दर्जेदार तेल वापरा
खुले तेल अनेकदा स्वच्छतेच्या निकषांवर उतरतेच असे नाही.
त्याउलट पॅकबंद तेलांची प्रक्रिया आणि दर्जा तपासणी केली जाते, त्यामुळे ते अधिक सुरक्षित असते.
वापरण्यास योग्य तेलांमध्ये –
- सूर्यफूल तेल
- शेंगदाणा तेल
- सोयाबीन तेल
- मोहरीचे तेल
- तिळाचे तेल
यामध्ये आवश्यक ओमेगा फॅटी अॅसिड्स आणि व्हिटॅमिन E टिकून राहतात.
मात्र, वनस्पती किंवा मार्जरीन तेलाचा वापर टाळावा, कारण त्यामध्ये ट्रान्स फॅट जास्त प्रमाणात असते, जे कोलेस्ट्रॉल वाढवून हृदयविकाराचा धोका वाढवते.
तेल गरम करण्याची योग्य पद्धत ओळखा
प्रत्येक तेलाचा स्वतःचा स्मोक पॉईंट (Smoke Point) असतो — म्हणजेच तेल जळायला लागण्याचे तापमान.
एकदा ते तापमान ओलांडले की तेलातील पोषक घटक नष्ट होतात आणि ते विषारी बनते.
स्वयंपाक करताना तेल मध्यम तापमानावर गरम करावे.
दीप फ्राय करताना सतत जास्त तापमानावर तेल वापरणे शरीरासाठी हानिकारक असते.
वापरलेले तेल पुन्हा वापरताना काळजी घ्या
एकदा वापरलेले तेल पुन्हा वापरणे टाळावे.
जर गरज असेल तर तेल पूर्णपणे थंड होऊ द्यावे, नीट गाळून हवाबंद डब्यात ठेवावे.
जर त्याचा रंग गडद झाला किंवा चिकटपणा वाढला असेल, तर ते तात्काळ फेकून द्यावे.
अशा तेलात अल्डिहाइड्स आणि टॉक्सिन्स तयार होतात, जे शरीरात गेल्यास पचनसंस्थेवर आणि हृदयावर वाईट परिणाम करू शकतात.
हृदयविकार टाळण्यासाठी योग्य तेलांची निवड
FSSAI च्या शिफारसीनुसार, एकाच प्रकारचं तेल सतत वापरू नये.
वेगवेगळ्या तेलांचा वापर करून शरीराला विविध पोषक घटक मिळतात.
उदाहरणार्थ –
- एक दिवस सूर्यफूल तेल
- दुसऱ्या दिवशी शेंगदाणा तेल
- कधी तिळाचे किंवा मोहरीचे तेल
यामुळे शरीरातील सॅच्युरेटेड आणि अनसॅच्युरेटेड फॅट्स यांचा समतोल राखला जातो.
आरोग्यदायी हृदयासाठी योग्य तेल, योग्य प्रमाणात आणि योग्य तापमानावर वापरणे आवश्यक आहे.
तेलाचा प्रकार जितका महत्त्वाचा आहे, तितकाच त्याचा वापर करण्याची पद्धतही महत्त्वाची आहे.
“तेल कमी, आरोग्य जास्त” हा मंत्र लक्षात ठेवा आणि निरोगी आयुष्य जगा.