ECG नॉर्मल असूनही हार्ट अटॅक? हा एक इशारा दुर्लक्षित करू नका!

बीपी, डायबिटीज नसतानाही हृदयविकाराचा धोका का वाढतो? शरीर देत असलेल्या सूचनांकडे दुर्लक्ष का घातक ठरू शकते

आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत “मी फिट आहे”, “माझा ECG नॉर्मल आहे”, “मला बीपी-शुगर नाही” अशी समजूत करून अनेकजण स्वतःच्या शरीराकडे दुर्लक्ष करतात. मात्र अलीकडे घडलेल्या एका घटनेने हे स्पष्ट केले आहे की, केवळ चाचण्या नॉर्मल असणे म्हणजे हृदय पूर्णपणे सुरक्षित आहे असे नाही. अतिशय सक्रिय, मेहनती आणि तणावाखाली काम करणाऱ्या व्यक्तींनाही अचानक हृदयविकाराचा धोका उद्भवू शकतो.

ECG नॉर्मल म्हणजे हृदय निरोगीच असते का?

ECG (Electrocardiogram) ही हृदयाची विद्युत क्रिया तपासणारी प्राथमिक चाचणी आहे. अनेक वेळा हृदयाला होणारी सुरुवातीची सूक्ष्म इजा किंवा तात्पुरते बदल ECG मध्ये दिसून येत नाहीत. त्यामुळे ECG रिपोर्ट नॉर्मल आला तरीही छातीत वेदना, जडपणा, अस्वस्थता किंवा श्वास घ्यायला त्रास जाणवत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते.

अति काम आणि ताणाचा हृदयावर होणारा परिणाम

सतत १२–१४ तास काम करणे, अपुरी झोप, मानसिक तणाव आणि विश्रांतीचा अभाव यामुळे शरीरावर प्रचंड ताण पडतो. अशा स्थितीत हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये अचानक आकुंचन (स्पॅझम) किंवा ब्लॉकेज निर्माण होऊ शकते. हे बदल कधी कधी इतके झपाट्याने होतात की आधी कोणतीही गंभीर चाचणी असामान्य दिसत नाही.

Troponin टेस्ट का महत्त्वाची आहे?

हृदयविकाराचा संशय असल्यास केवळ ECG पुरेसा नसतो. ‘Troponin’ ही ब्लड टेस्ट हृदयाच्या स्नायूंना झालेली सूक्ष्म इजाही ओळखू शकते. छातीत दुखणे, थकवा किंवा घाम येणे यासारखी लक्षणे कायम असल्यास ही चाचणी वेळेवर केल्यास अनेक वेळा मोठा धोका टाळता येऊ शकतो.

फिट लोकांनाही धोका का असतो?

बीपी, डायबिटीज किंवा कोलेस्टेरॉल नसलेले लोक स्वतःला पूर्णपणे सुरक्षित समजतात. मात्र काही दुर्मिळ स्थिती जसे की Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD) मध्ये हृदयाच्या रक्तवाहिनीच्या आतील थराला अचानक तडा जातो. ही समस्या अत्यंत तणावग्रस्त, थकलेल्या किंवा सतत दबावाखाली काम करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये दिसू शकते.

हार्ट अटॅकपूर्वी शरीर देणारे संकेत

हृदयविकार येण्यापूर्वी शरीर अनेकदा सूक्ष्म इशारे देत असते, जसे की –

1. छातीत जडपणा किंवा बेचैनीश्वास फुलणेविनाकारण प्रचंड थकवापाठ,

2. मान किंवा हातात वेदनाघाम येणे किंवा मळमळ

3. या लक्षणांना ‘ॲसिडिटी’ किंवा ‘थकवा’ म्हणून दुर्लक्ष केल्यास धोका वाढू शकतो.

विश्रांती ही लक्झरी नाही, गरज आहे

आज यश, पैसा आणि कामाच्या स्पर्धेत झोप आणि विश्रांतीला दुय्यम स्थान दिले जाते. मात्र शरीराला दररोज किमान ७–८ तासांची झोप आणि मानसिक शांतता मिळणे अत्यावश्यक आहे. सतत थकलेल्या अवस्थेत काम केल्यास हृदयावरचा ताण वाढतो आणि अचानक गंभीर परिणाम होऊ शकतात.

आपण डॉक्टर असो, कर्मचारी असो किंवा विद्यार्थी – शरीराचे संकेत ऐकणे प्रत्येकासाठी तितकेच महत्त्वाचे आहे. इतरांसाठी सल्ला देताना आपण स्वतःसाठी तो पाळतो का, हा प्रश्न प्रत्येकाने स्वतःला विचारणे गरजेचे आहे. वेळेवर तपासणी, योग्य विश्रांती आणि लक्षणांकडे गांभीर्याने पाहणे हेच खरे आयुष्य वाचवणारे उपाय आहेत.

ECG नॉर्मल असणे ही दिलासादायक बाब असली तरी अंतिम सुरक्षिततेची हमी नाही. शरीराने दिलेला छोटासा इशाराही दुर्लक्षित न करता योग्य वेळी पुढील तपासण्या करणे आणि जीवनशैलीत संतुलन राखणे अत्यंत आवश्यक आहे. आरोग्य टिकले तरच यश, पैसा आणि आयुष्याचा आनंद उपभोगता येतो.