आजच्या डिजिटल युगात व्यवसाय करणे जितके सोपे झाले आहे, तितकेच फसवणुकीचे प्रकारही वाढले आहेत. बनावट कंपन्या, खोटे GST बिल, चुकीचे व्यवहार यामुळे अनेक व्यापाऱ्यांचे आर्थिक नुकसान होत आहे. अशा परिस्थितीत GST नंबरची पडताळणी (GSTIN Verification) करणे हे सुरक्षित व्यवहारासाठी अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल ठरते. तुम्ही कोणत्याही कंपनीशी किंवा व्यक्तीशी व्यवहार करण्यापूर्वी त्यांचा GST क्रमांक तपासलात, तर संभाव्य धोके टाळता येऊ शकतात.
GST नंबर म्हणजे काय?
GST नंबरला GSTIN (Goods and Services Tax Identification Number) असेही म्हणतात. हा 15 अंकी युनिक क्रमांक भारत सरकारकडून प्रत्येक नोंदणीकृत व्यवसायाला दिला जातो. हा नंबर म्हणजे संबंधित व्यक्ती किंवा संस्था GST कायद्यानुसार अधिकृतपणे नोंदणीकृत असल्याचा पुरावा असतो.
GSTIN मध्ये राज्य कोड, PAN नंबर आणि इतर विशिष्ट अंकांचा समावेश असतो, ज्यामुळे व्यवसायाची ओळख स्पष्ट होते.
GST नंबरची पडताळणी का आवश्यक आहे?
GST नंबरची पडताळणी केल्यामुळे तुम्हाला पुढील फायदे मिळतात.
व्यवहार करणारी कंपनी किंवा व्यक्ती खरी आहे की बनावट, हे लगेच समजते.
GST अंतर्गत नोंदणीकृत नसलेल्या व्यवसायांपासून दूर राहता येते.
खोट्या बिलिंग आणि कर फसवणूक टाळता येते.
व्यवसाय करताना कायदेशीर अडचणी येण्याची शक्यता कमी होते.
विशेषतः छोटे व्यापारी, सप्लायर, फ्रीलान्सर आणि ग्राहकांसाठी GSTIN तपासणी अत्यंत उपयुक्त ठरते.
GST नंबर ऑनलाइन कसा सत्यापित करावा? (Step-by-Step Process)
GST नंबरची पडताळणी करण्यासाठी कोणतेही लॉगिन किंवा नोंदणी आवश्यक नाही. संपूर्ण प्रक्रिया मोफत आणि ऑनलाइन आहे.
सर्वप्रथम अधिकृत GST वेबसाइटला भेट द्या – www.gst.gov.in
होमपेजवर दिसणाऱ्या “Search Taxpayer” या पर्यायावर क्लिक करा.
त्यानंतर “Search by GSTIN/UIN” हा पर्याय निवडा.
आता तपासायचा असलेला 15 अंकी GST नंबर दिलेल्या बॉक्समध्ये टाका.
खाली दिलेला कॅप्चा कोड भरा.
शेवटी Search बटणावर क्लिक करा.
काही सेकंदांतच संबंधित व्यवसायाची माहिती स्क्रीनवर दिसेल.
GST नंबर तपासल्यानंतर कोणती माहिती मिळते?
GST नंबर पडताळणी केल्यानंतर तुम्हाला खालील महत्त्वाची माहिती मिळते.
व्यवसायाचे अधिकृत नाव
नोंदणी केलेले राज्य
GST स्थिती – Active, Cancelled किंवा Suspended
GST नोंदणीची तारीख
व्यवसायाचा प्रकार (Regular, Composition इ.)
जर GST स्थिती “Active” असेल, तर व्यवसाय वैध आहे असे समजावे.
जर स्थिती “Cancelled” किंवा “Suspended” असेल, तर अशा व्यक्तीशी व्यवहार करण्यापूर्वी काळजी घेणे आवश्यक आहे.
GST स्थिती रद्द किंवा निलंबित असल्यास काय करावे?
जर एखाद्या कंपनीचा GST नंबर रद्द किंवा निलंबित असल्याचे आढळले, तर त्या कंपनीशी थेट आर्थिक व्यवहार टाळावेत. अशा वेळी तुम्ही अतिरिक्त तपासणीसाठी कॉर्पोरेट अफेयर्स मंत्रालय (MCA) च्या वेबसाइटवर कंपनीची माहिती पाहू शकता किंवा इतर विश्वासार्ह व्यवसाय निर्देशिकांचा वापर करू शकता.
GST नंबर पडताळणी कोणासाठी जास्त महत्त्वाची आहे?
नवीन व्यवसाय सुरू करणारे उद्योजक
पुरवठादार आणि वितरक
ऑनलाइन विक्रेते
फ्रीलान्स सेवा देणारे व्यावसायिक
मोठ्या व्यवहारात सहभागी असलेले ग्राहक
यांच्यासाठी GSTIN तपासणी ही सुरक्षिततेची पहिली पायरी आहे.
GST नंबरची पडताळणी ही एक सोपी पण अत्यंत प्रभावी प्रक्रिया आहे. काही मिनिटांत तुम्ही एखाद्या कंपनीची किंवा व्यक्तीची विश्वासार्हता तपासू शकता. आजच्या काळात सुरक्षित, कायदेशीर आणि पारदर्शक व्यवसायासाठी GST नंबर तपासणे ही सवय बनवणे गरजेचे आहे. व्यवहार करण्याआधी एकदा GSTIN तपासा आणि संभाव्य फसवणुकीपासून स्वतःचे संरक्षण करा.