भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील तिसरा वनडे सामना आता करो किंवा मरो अशा टप्प्यावर येऊन पोहोचला आहे. मालिकेत जिवंत राहण्यासाठी भारताला हा सामना जिंकणे अत्यंत आवश्यक आहे. पहिल्या दोन सामन्यांमध्ये भारताची सुरुवात भक्कम होती, पण मध्यगटातील ढासळलेल्या खेळामुळे दोन्ही सामने हातातून निसटले. या पराभवामागे मुख्य प्रश्न उपस्थित झाला तो म्हणजे मुख्य प्रशिक्षक गौतम गंभीर यांच्या रणनितीबद्दल.
गंभीर यांनी सलग दोन सामन्यांमध्ये अष्टपैलू खेळाडूंवर जास्त भर दिला. वॉशिंग्टन सुंदर आणि रवींद्र जडेजा या दोघांना वारंवार संधी देण्यात आली. पण या मालिकेत दोघांनाही फलंदाजीत अपेक्षित चमक दाखवता आली नाही. भारताच्या डावाचा पाया रोहित शर्मा, विराट कोहली, ऋतुराज गायकवाड आणि केएल राहुल यांनी भक्कम रचला असला तरी शेवटच्या षटकांमध्ये धावांचा वेग वाढवण्यात भारत अयशस्वी ठरला. कोहली बाद होताच भारतीय डाव नेहमीप्रमाणेच गुडघे टेकू लागला आणि अंतिम टप्प्यात फलंदाजीत मोठी पोकळी जाणवली.
गंभीर यांच्या रणनीतीतली ही उणीव तिसऱ्या सामन्यात सुधारण्याची मोठी संधी आहे. भारताला आता असा फलंदाज हवा आहे जो जलदगतीने धावा करू शकतो, डावाचा वेग वाढवू शकतो आणि शेवटच्या षटकांमध्ये स्फोटक खेळ दाखवू शकतो. अष्टपैलू खेळाडूंच्या ऐवजी एका शुद्ध मधल्या फळीतील बॅटरला स्थान देणे हा निर्णय महत्त्वाचा ठरू शकतो.
या पार्श्वभूमीवर संघात प्रवेश मिळवण्यासाठी एकाच खेळाडूचे नाव चर्चेत आहे—तिलक वर्मा. तिलक वर्मा हा तरुण पण निःशंक स्वभावाचा फलंदाज असून जलद धावा करण्याची त्याची क्षमता भारताला नेमकी गरज असलेला फायदा देऊ शकते. आयपीएल आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये तिलकने अनेकदा दबावाखाली फलंदाजी करत संघाला मजबूत स्थितीत पोहोचवले आहे. त्यामुळे तिसऱ्या वनडेसाठी जडेजाला विश्रांती देत तिलक वर्माला संधी देण्यात आली तर भारताला मधल्या फळीत हवी असलेली स्थिरता आणि आक्रमकता दोन्ही मिळू शकते.
भारताचा डाव अपयशी होण्यामागे एक गोष्ट स्पष्ट दिसते—जडेजा आणि सुंदर यांनी दोन्ही सामन्यांत फलंदाजी करताना संघाला साथ करू शकली नाही. शतकी पार्टनरशिपनंतर डावाचा वेग वाढवण्यात भारत अयशस्वी ठरला आणि त्यामुळे ४०० धावांचा टप्पा गाठण्याची संधी गमावली. तिसऱ्या सामन्यात या चुका पुन्हा करायच्या नसतील तर संघात ताजेपणा आणणाऱ्या आणि स्ट्राइक रेट वाढवणाऱ्या फलंदाजाला स्थान देणे गरजेचे आहे.
गंभीर यांनी केवळ एका बदलानेही संघाचे नशीब बदलू शकते. तिलक वर्मा सारखा आक्रमक फलंदाज मिळाल्यास भारताच्या धावसंख्येत मोठी वाढ होऊ शकते. पहिल्या दोन सामन्यांमध्ये भारताने ज्या पद्धतीने सुरुवात केली, त्याला योग्य शेवट देण्यासाठी तिसऱ्या सामन्यातील मधल्या आणि खालच्या फळीत बदल करणे अत्यावश्यक आहे. आणि याच बदलामुळे भारत मालिकेत पुनरागमन करू शकतो.