महाराष्ट्रात आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या (महानगरपालिक्या, नगरपालिका, जिल्हा परिषद् इ.) निवडणुका लवकरच होण्याच्या पार्श्वभूमीवर महायुती ही सत्ताधारी गठबंधन एकत्र लढेल की वेगवेगळ्या पक्षांनी स्वतंत्रपणे मैदानात उतरले पाहिजेत, याबाबत सिद्धांत आणि व्यवहार यांमध्ये मोठा गोंधळ उभा राहिला आहे. मुख्यमंत्री देवेन्द्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्याकडून “महायुती एकत्र लढणार” असे मांडले गेले असले तरी स्थानिक पातळीवर उमेदवारांना वेगळ्या पक्षातून जाऊ देण्यात येत असल्याचे संकेत मिळाले आहेत. या गोंधळामुळे स्थानिक कार्यकर्त्यांमध्ये “कोणता झेंडा घेऊ हाती?” असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
महायुतीची भूमिका आणि विधानातील उलटफेर
मुख्यमंत्र्यांनी स्पष्ट केले होते की महायुतीचे तीन मुख्य घटक—भारतीय जनता पक्ष (भाजप), शिवसेना (शिंदे गट) आणि राष्ट्रवादी काँगресс पक्ष (अजित पवार गट)—स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकींमध्ये संघटनबद्धपणे लढतील. परंतु त्याचबरोबर स्थानिक पातळीवर काही घटकांनी स्वतंत्रपणे लढण्याचा निर्णय घेतल्याचेही वृत्त आहे. या प्रकारचा द्वंद्व त्यांची आघाडी ढासळवू शकतो, म्हणून कार्यकर्त्यांमध्ये गर्दी आणि संभ्रम वाढला आहे.
उमेदवारीची अडचण आणि कार्यकर्त्यांचे वर्तन
स्थानिक पातळीवर संभाव्य उमेदवारांची संख्या मोठी आहे. एकाच प्रभागात चार-पाच प्रतिस्पर्धी उमेदवार झुंजत आहेत अशी परिस्थिती आहे. यामुळे मुख्य पक्षांमध्ये आणि घटक पक्षांमध्ये उमेदवारी देण्याच्या निर्णयामध्ये तणाव वाढला आहे. कार्यकर्त्यांना हे समजले आहे की जर पक्षाने “एकत्र लढलो” असा नारा दिला तर प्रत्येकी उमेदवारीची संख्या कमी होईल; आणि जर स्वतंत्रपणे लढलो तर प्रत्येकास शक्यता अधिक मिळेल — यामुळेच “कोणता झेंडा घेऊ हाती?” हे सवाल सतत उपस्थित राहतात.
पुणे‐पिंपरी-चिंचवडचे दृष्य
पुणे महानगरपालिकेतील २०१७ च्या निवडणुकीत भाजपने ९७ पैकी ९९ म्हणजे जवळपास सर्वाधिक जागा जिंकल्या होत्या. त्या वेळेसच्या समीकरणानुसार, पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमध्ये महायुती म्हणून संलग्न पक्षांसाठी भाजपला मोठे आव्हान आहे, म्हणजेच या केंद्रांवर एकत्र लढणे भाजपसाठी धोका दर्शवू शकतो असे विश्लेषण होते. स्थानिक कार्यकर्त्यांना या स्थितीचे जाणकार असून “स्वतंत्र लढायची गरज आहे” असे मतही वाढले आहे.
या सर्व गोष्टींचा विचार करता, स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकींमध्ये महायुती ने नियमबद्धपणे एकत्र लढायचे निश्चित केले असले तरी व्यवहारामध्ये उघडपणे असमर्थता दिसत आहे. दर्जेदार उमेदवार आवंटन, घटक पक्षांमधील समन्वय आणि संघटनात्मक निर्णय यातील तणावामुळे कार्यकर्त्यांमध्ये अव्यवस्था वाढली आहे. याचा परिणाम असा झाला आहे की झेंडा कोणता घेऊन हाती घ्यावा हे ठरवणेही अवघड झाले आहे.
स्थानिक पातळीवर महायुतीचे एकरूप मैदान तयार ठेवणे इच्छुक पक्षांसाठी आव्हान ठरणार आहे. आता पुढील काळात हे पाहणे महत्वाचे आहे की, महायुती “एक झेंडा” अंतर्गत मैदानात उतरेल की प्रत्येक घटक स्वतंत्र मार्ग निवडेल.
.