Telecom Regulatory Authority of India (TRAI) ने नुकतीच मोठी कारवाई केली आहे — मागील एका वर्षात त्यांनी 21 लाखाहून अधिक मोबाईल नंबर आणि सुमारे एक लाख संस्था स्पॅम किंवा फसवणुकीच्या कॉल/मेसेजसाठी काळ्या यादीत ठेऊन बंद केली आहेत. या लेखात आपण पाहणार आहोत की हे का केले गेले, तुम्हाला काय करायचं आहे आणि तुमचा मोबाईल सुरक्षित आहे का हे कसं तपासायचं.—
का केली गेली ही कारवाई?
स्पॅम कॉल्स व फसवणुकीचे मेसेजेस देशभरात झपाट्याने वाढले आहेत. TRAI म्हणते की, वृद्ध आणि डिजिटली कमी जाणकार लोक या प्रकारामुळे सर्वाधिक प्रभावित होतात. फक्त फोनवर नंबर ब्लॉक करणं पुरेसे नाही — असं ब्लॉक केल्यामुळं तो नंबर फक्त तुमच्या फोनवर दिसणार नाही पण तो नंबर दुसऱ्या लोकांना कॉल/मेसेज करायला थांबत नाही. TRAI ने याबद्दल चेतावणी दिली आहे. नागरिकांनी आधीपासूनच खास ऍप म्हणजे TRAI DND App द्वारे स्पॅम किंवा फसवणुकीची तक्रार केली असल्यामुळे हे बंदीचे प्रमाण शक्य झाले आहे.
तुम्हाला काय करायचं आहे?
1. TRAI DND ऍप डाउनलोड करा आणि स्पॅम कॉल किंवा मेसेज आल्यास तक्रार करा — त्यामुळे तो नंबर पूर्णपणे डिस्कनेक्ट होण्याची शक्यता वाढते.
2. कोणत्याही कॉल/मेसेजमध्ये बँक डिटेल्स, OTP, व्यक्तिगत माहिती कधीही शेअर करू नका. वेगळ्या परिस्थितीत threatening किंवा संशयास्पद कॉल आला तर लगेच कॉल ठेवा.
3. जर सायबर फसवणूक झाल्यास किंवा टेलिकॉम स्रोताने गैरवापर झाला असल्याचं वाटल्यास, National Cybercrime Helpline (1930) किंवा www.cybercrime.gov.in या पोर्टलवर तक्रार करा.
तुमचा नंबर बंद झाला आहे का, हे कसं तपासाल?
तुम्ही स्वतः कॉल किंवा मेसेज करून पहा — कॉल जात नसेल किंवा मेसेज फीडबॅक नसेल तर हे संकेत असू शकतात.पण साधारणपणे, TRAI किंवा तुमचा नेटवर्क प्रोव्हायडर तुमच्याशी संपर्कात येईल की तुमचा नंबर बंद झाला आहे असे.जर नंबर चालू आहे आणि चालू वापरात आहे, तर धोक्यात नसल्याचं समजू शकता — पण सतर्क राहा आणि अनोळखी नंबर/मेसेज मिळाल्यास वरील उपाय करा.
मोबाईल स्पॅम आणि फसवणूक यावर TRAI ने धडक कारवाई सुरू केली आहे — 21 लाखाहून अधिक नंबर बंद आणि एक लाख संस्थांना काळी यादीत टाकले गेले आहेत. पण हे पूर्ण समाधान नाही — आपल्यापैकी प्रत्येकाने सुज्ञपणे वागणे गरजेचे आहे. आपला नंबर सुरक्षित आहे याची खात्री ठेवण्यासाठी व स्पॅमपासून दूर राहण्यासाठी वरील उपाय जरूर करा.