देशभरातील सर्वसामान्य नागरिकांना पुन्हा एकदा महागाईचा मोठा झटका बसला आहे. पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात अवघ्या पाच दिवसांत दुसऱ्यांदा वाढ करण्यात आली आहे. आधी १५ मे रोजी इंधन दरात तब्बल ३ रुपयांची वाढ झाली होती. त्यानंतर आता १९ मे रोजी पुन्हा प्रति लिटर ९० पैशांची वाढ करण्यात आली. या वाढीनंतर सामान्य माणसाच्या खिशावर अतिरिक्त भार पडू लागला असून पुढील काही दिवसांत आणखी दरवाढ होणार का, याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे.
मुंबईसारख्या महानगरांमध्ये पेट्रोलचे दर १०७ रुपयांच्या पुढे गेले आहेत, तर डिझेलही ९४ रुपयांच्या जवळ पोहोचले आहे. रोजच्या प्रवासासाठी वाहनांचा वापर करणारे नागरिक, छोटे व्यापारी, ट्रान्सपोर्ट व्यवसाय आणि शेतकरी यांना याचा सर्वाधिक फटका बसत आहे. आधीच महागाईने त्रस्त असलेल्या नागरिकांसाठी ही दरवाढ मोठी डोकेदुखी ठरत आहे.
मध्य पूर्वेतील तणावामुळे इंधन बाजार अस्थिर
आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमती सातत्याने वाढत आहेत. मध्य पूर्वेतील युद्धजन्य परिस्थिती आणि वाढता तणाव यामुळे जागतिक तेल पुरवठ्यावर परिणाम होऊ लागला आहे. भारत मोठ्या प्रमाणात परदेशातून कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे जागतिक बाजारातील किंमती वाढल्या की त्याचा थेट परिणाम देशातील पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांवर होतो.
तज्ज्ञांच्या मते, जर मध्य पूर्वेतील परिस्थिती आणखी गंभीर झाली तर पुढील काही आठवड्यांत इंधन दर पुन्हा वाढू शकतात. त्यामुळे सर्वसामान्य नागरिकांमध्ये चिंता वाढत आहे. अनेकांना २०२२ मधील सततच्या इंधन दरवाढीची आठवण होऊ लागली आहे.
तेल कंपन्यांचा मोठा खुलासा
देशातील प्रमुख तेल कंपनी Indian Oil Corporation च्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने दिलेल्या माहितीनुसार, कंपन्या ग्राहकांवर एकाच वेळी मोठा आर्थिक बोजा पडू नये म्हणून टप्प्याटप्प्याने दरवाढ करत आहेत. अचानक मोठी वाढ केल्यास महागाई आणखी वाढू शकते, त्यामुळे कंपन्या सावध पवित्रा घेत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, “आम्ही ग्राहकांवर कमी ताण पडेल यासाठी प्रयत्न करत आहोत. इंधन दरात एकदम मोठी वाढ करण्याऐवजी परिस्थितीनुसार हळूहळू बदल केले जात आहेत. जागतिक बाजारातील घडामोडींवर आमचे सतत लक्ष आहे.”
यामुळे पुढील काळात इंधनाचे दर आणखी वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. मात्र नेमकी किती वाढ होईल याबाबत अद्याप कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नसल्याचे सांगण्यात आले आहे.
सामान्य नागरिकांवर काय परिणाम होणार?
पेट्रोल आणि डिझेल महागल्याचा परिणाम केवळ वाहनधारकांवरच होत नाही. इंधन दर वाढले की वाहतूक खर्च वाढतो आणि त्याचा परिणाम भाजीपाला, धान्य, दूध, फळे, बांधकाम साहित्य आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंवरही दिसून येतो. त्यामुळे बाजारातील महागाई वाढण्याची शक्यता असते.
ऑटो रिक्षा चालक, टॅक्सी चालक, डिलिव्हरी सेवा देणारे कर्मचारी आणि छोटे व्यवसाय करणाऱ्यांचे खर्च मोठ्या प्रमाणात वाढू लागले आहेत. ग्रामीण भागात शेतीसाठी डिझेलवर चालणाऱ्या यंत्रांचा वापर मोठ्या प्रमाणात केला जातो. त्यामुळे शेतकऱ्यांचाही खर्च वाढणार आहे.
पुढे पेट्रोल ११० रुपयांच्या पार जाणार?
सध्या देशातील अनेक शहरांमध्ये पेट्रोलचे दर १०५ ते १०८ रुपयांच्या दरम्यान आहेत. जर आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किंमती आणखी वाढल्या तर पेट्रोल पुन्हा ११० रुपयांच्या पुढे जाऊ शकते, अशी शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
सरकारकडून कर कमी करण्यात आले किंवा जागतिक परिस्थिती सुधारली तर काहीसा दिलासा मिळू शकतो. मात्र सध्याच्या परिस्थितीकडे पाहता नागरिकांनी महागाईसाठी तयार राहण्याची गरज असल्याचे आर्थिक तज्ज्ञ सांगत आहेत.
इंधन बचतीसाठी काय करावे?
दरवाढीच्या काळात नागरिकांनी इंधन बचतीकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. वाहन वेळेवर सर्व्हिसिंग करणे, अनावश्यक प्रवास टाळणे, कार पूलिंगचा वापर करणे आणि सार्वजनिक वाहतुकीला प्राधान्य देणे यामुळे काही प्रमाणात खर्च कमी होऊ शकतो.
तसेच इलेक्ट्रिक वाहनांकडे नागरिकांचा कल वाढू लागला आहे. भविष्यात वाढत्या इंधन दरांमुळे इलेक्ट्रिक वाहनांची मागणी आणखी वाढण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
पेट्रोल आणि डिझेलच्या वाढत्या दरांमुळे देशातील सर्वसामान्य नागरिकांची चिंता वाढली आहे. मध्य पूर्वेतील अस्थिर परिस्थिती आणि जागतिक बाजारातील वाढत्या कच्च्या तेलाच्या किंमतींमुळे पुढील काही दिवसांत आणखी दरवाढ होण्याची शक्यता आहे. तेल कंपन्या टप्प्याटप्प्याने दरवाढ करत असल्या तरी त्याचा थेट परिणाम सामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर होत आहे.
आता सर्वांचे लक्ष सरकार आणि तेल कंपन्यांच्या पुढील निर्णयांकडे लागले आहे. नागरिकांना दिलासा मिळणार की महागाईचा आणखी एक मोठा फटका बसणार, हे येणाऱ्या काळात स्पष्ट होणार आहे.