घर खरेदी करणं हे प्रत्येक व्यक्तीच्या आयुष्यातील एक मोठं स्वप्न असतं. अनेक वर्षांची बचत, कर्ज आणि अपेक्षा यांचा संगम म्हणजे स्वतःचं घर. पण अनेक वेळा हे स्वप्न पूर्ण होण्याऐवजी त्रासदायक अनुभव बनतं—विशेषतः जेव्हा बिल्डर वेळेवर फ्लॅटचा ताबा देत नाही. अशा परिस्थितीत आता देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयाने घर खरेदीदारांना मोठा दिलासा दिला आहे.
या ऐतिहासिक निर्णयामुळे आता घर खरेदीदारांना ताबा मिळाल्यानंतरही बिल्डरविरोधात तक्रार करण्याचा आणि नुकसान भरपाई मागण्याचा अधिकार मिळाला आहे. चला, या निर्णयाचा सविस्तर आढावा घेऊया.
ताबा मिळाल्यानंतरही संपत नाही हक्कसर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केलं आहे की, फ्लॅटचा ताबा मिळाल्यानंतरही खरेदीदाराचा हक्क संपत नाही. अनेक वेळा बिल्डर उशिरा ताबा देतात आणि खरेदीदार त्या वेळी शांत राहतात, कारण त्यांना वाटतं की आता काहीच करता येणार नाही. पण आता न्यायालयाने हे स्पष्ट केलं आहे की, जर ताबा देण्यात विलंब झाला असेल, तर खरेदीदाराला नुकसान भरपाई मागण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.
याचा अर्थ असा की, तुम्ही तुमचा फ्लॅट घेतल्यानंतरही तुम्ही न्याय मिळवू शकता.
NCDRC चा जुना नियम रद्दपूर्वी राष्ट्रीय ग्राहक विवाद निवारण आयोग (NCDRC) चा एक निर्णय होता ज्यामध्ये असं म्हटलं होतं की, एकदा खरेदीदाराला ताबा मिळाल्यानंतर तो विलंबाबद्दल तक्रार करू शकत नाही. पण सर्वोच्च न्यायालयाने हा नियम रद्द केला आहे.
न्यायालयाने सांगितलं की, कोणताही करार किंवा नियम ग्राहकांच्या हक्कांवर मर्यादा आणू शकत नाही. त्यामुळे आता खरेदीदार अधिक मजबूत स्थितीत आहेत.
22 वर्षांनंतर मिळालेला न्यायया प्रकरणामध्ये एक धक्कादायक गोष्ट समोर आली—एका खरेदीदाराला तब्बल 22 वर्षांनी फ्लॅटचा ताबा मिळाला होता. इतक्या मोठ्या विलंबानंतरही त्याला न्याय मिळाला आणि सर्वोच्च न्यायालयाने त्याच्या बाजूने निर्णय दिला.हा निर्णय इतर लाखो खरेदीदारांसाठी आशेचा किरण आहे, जे अजूनही त्यांच्या घराच्या प्रतीक्षेत आहेत किंवा विलंबामुळे नुकसान सहन करत आहेत.
नुकसान भरपाईचा अधिकारसर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केलं आहे की, जर बिल्डरने ताबा देण्यास विलंब केला असेल, तर खरेदीदार ग्राहक मंचात जाऊन नुकसान भरपाईचा दावा करू शकतो. ही भरपाई आर्थिक नुकसान, मानसिक तणाव आणि इतर त्रासांसाठी मिळू शकते.
उदाहरणार्थ:भाड्याने राहण्याचा खर्चकर्जाचा व्याज भारमानसिक त्रासहे सर्व घटक विचारात घेऊन न्यायालय नुकसान भरपाई देऊ शकतं.
बिल्डरविरोधात काय करावे?
जर तुम्हाला तुमच्या फ्लॅटचा ताबा मिळण्यात विलंब होत असेल, तर खालील गोष्टी नक्की करा:
1. पुरावे जपून ठेवातुमच्या करारामध्ये नमूद केलेली ताबा देण्याची तारीख आणि इतर अटी जपून ठेवा. हे तुमचं सर्वात मोठं शस्त्र आहे.
2. RERA किंवा ग्राहक न्यायालयात तक्रार करातुम्ही तुमच्या राज्यातील RERA प्राधिकरण किंवा ग्राहक न्यायालयात तक्रार दाखल करू शकता. ही प्रक्रिया आता खूप सोपी आणि ऑनलाइन उपलब्ध आहे.
3. वकिलाचा सल्ला घ्याकरारामध्ये लवाद (Arbitration) कलम असलं तरी तुम्हाला न्यायालयात जाण्याचा अधिकार आहे. त्यामुळे योग्य वकिलाचा सल्ला घेणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे.
खरेदीदारांसाठी मोठा आत्मविश्वासहा निर्णय केवळ कायदेशीर विजय नाही, तर मानसिक दिलासा देखील आहे. अनेक खरेदीदार जे आतापर्यंत निराश झाले होते, त्यांना आता पुन्हा लढण्याची प्रेरणा मिळाली आहे.
बिल्डर्ससाठीही हा एक इशारा आहे की, ग्राहकांना गृहित धरू नका. वेळेवर काम पूर्ण करणं आणि करार पाळणं अत्यावश्यक आहे.
घर खरेदी हा आयुष्यातील एक महत्त्वाचा निर्णय आहे आणि त्यामध्ये कोणतीही फसवणूक किंवा विलंब सहन केला जाऊ नये. सर्वोच्च न्यायालयाचा हा निर्णय खरेदीदारांच्या हक्कांना अधिक बळकट करतो.
जर तुम्हीही अशा परिस्थितीत असाल, तर शांत बसू नका. तुमचे हक्क ओळखा, पुरावे गोळा करा आणि योग्य मार्गाने न्याय मिळवा. आता कायदा तुमच्या बाजूने उभा आहे.
खरेदीदारांसाठी सर्वोच्च न्यायालयाचा मोठा दिलासा हा आहे.