केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (CBSE) 2026 मध्ये होणाऱ्या दहावी व बारावीच्या बोर्ड परीक्षांचे तात्पुरते वेळापत्रक जाहीर केले आहे. यंदा सुमारे ४५ लाख विद्यार्थी या परीक्षांना बसणार असून, भारताबरोबरच २६ परदेशांमध्येही या परीक्षा आयोजित केल्या जाणार आहेत.
या वेळच्या परीक्षांमध्ये एक मोठा बदल दिसून येतोय. सीबीएसईने दहावीच्या विद्यार्थ्यांना गुण सुधारण्याची दुसरी संधी उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय घेतला आहे. म्हणजेच 2026 पासून दहावीची परीक्षा वर्षातून दोनदा होणार आहे.
परीक्षेच्या मुख्य तारखा
- पहिली दहावी व बारावीची परीक्षा: १७ फेब्रुवारी 2026 पासून
- दहावीचा पहिला पेपर: गणित
- बारावीचे पहिले पेपर: बायोटेक्नॉलॉजी, आंत्रप्रेन्युअरशिप आणि शॉर्टहँड
- दहावीची नियमित परीक्षा समाप्ती: ९ मार्च 2026
- बारावीची परीक्षा समाप्ती: ९ एप्रिल 2026
- दहावीची दुसरी परीक्षा (गुण सुधार/पुरवणी): १५ मे ते १ जून 2026
उत्तरपत्रिका तपासणीची प्रक्रिया
सीबीएसईने यंदा उत्तरपत्रिका तपासणीची निश्चित वेळाही जाहीर केली आहे.
- एखाद्या पेपरनंतर १० दिवसांनी तपासणी सुरू होईल.
- पुढील १२ दिवसांत ती पूर्ण केली जाईल.
या प्रक्रियेमुळे निकाल लवकर जाहीर करता येणार असून विद्यार्थ्यांचा ताण कमी होईल.
दहावीची दुसरी परीक्षा – नवी संधी
या वर्षापासून सीबीएसईने दहावीच्या विद्यार्थ्यांसाठी दुसरी परीक्षा घेण्याची व्यवस्था केली आहे.
- १५ मेपासून सुरू होणारी दुसरी परीक्षा गुण सुधारण्यासाठी असेल.
- पहिल्या फेरीत उत्तीर्ण झालेल्या किंवा १-२ विषयांत अनुत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांनाच ही परीक्षा देता येईल.
- या परीक्षेत विद्यार्थी जास्तीत जास्त तीन विषयांची निवड करू शकतील.
- निवड विषय: गणित, विज्ञान, सामाजिक शास्त्रे आणि भाषा.
- दुसरी परीक्षा १ जून 2026 रोजी संपेल.
मात्र, तीन किंवा अधिक विषयांत अनुत्तीर्ण विद्यार्थी मात्र ही दुसरी परीक्षा देऊ शकणार नाहीत. त्यांना पुढील वर्ष पुन्हा दहावीचे शिक्षण घ्यावे लागेल.
नवीन पद्धतीचे फायदे
- विद्यार्थ्यांना ताण कमी: वर्षातून दोनदा परीक्षा होणार असल्याने विद्यार्थ्यांना गुण सुधारण्याची संधी मिळेल.
- स्पर्धात्मक तयारी सुलभ: गुण सुधारल्यामुळे प्रवेशासाठी स्पर्धेत अधिक संधी निर्माण होईल.
- पारदर्शक व व्यवस्थित प्रक्रिया: उत्तरपत्रिका तपासणीचे निश्चित वेळापत्रक दिल्यामुळे निकालात विलंब होणार नाही.
तात्पुरते वेळापत्रक – बदलाची शक्यता
सीबीएसईने हे वेळापत्रक सहा महिने आधीच जाहीर केले आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना अभ्यासाचे नियोजन करणे सोपे जाईल. मात्र, आयोगाने स्पष्ट केले आहे की अत्यंत आणीबाणीच्या परिस्थितीतच या वेळापत्रकात बदल केला जाईल.
विद्यार्थ्यांनी काय करावे?
- वेळापत्रक लक्षात घेऊन अभ्यासाचे नियोजन सुरू करावे.
- गुण सुधार परीक्षेची संधी लक्षात घेऊन पहिल्या फेरीत जास्तीत जास्त प्रयत्न करावेत.
- फेब्रुवारी व मे या दोन फेऱ्यांसाठी स्वतंत्र अभ्यास योजना तयार करावी.
- सीबीएसईच्या अधिकृत संकेतस्थळावर नियमितपणे तपशील पाहावेत.
सीबीएसई बोर्ड परीक्षा 2026 या वेळी विद्यार्थ्यांसाठी ऐतिहासिक ठरणार आहेत. दहावीच्या विद्यार्थ्यांना गुण सुधारण्याची दुसरी संधी देऊन मंडळाने एक सकारात्मक पाऊल उचलले आहे. फेब्रुवारीपासून एप्रिलपर्यंत नियमित परीक्षा आणि मे-जूनमध्ये होणारी दुसरी परीक्षा यामुळे विद्यार्थ्यांना अधिक आत्मविश्वास व पारदर्शकता मिळणार आहे.