प्रसिद्ध अभिनेते महेश मांजरेकर यांनी २०२१ मध्ये ब्लॅडर कॅन्सरवर यशस्वी मात केली आणि त्यांच्या या संघर्षामुळे अनेकांना या आजाराबद्दल जागरूकता मिळाली. ब्लॅडर कॅन्सर म्हणजे मूत्राशयाच्या आतील पेशींमध्ये होणारी अनियंत्रित वाढ. सुरुवातीला ही लक्षणे साध्या युरिन इन्फेक्शनसारखी दिसतात, त्यामुळे अनेकजण त्याकडे दुर्लक्ष करतात. पण योग्य वेळी निदान झाले तर हा आजार पूर्णपणे नियंत्रणात आणता येतो.
कॅन्सरशी लढ्याने दिला जीवनाचा मोठा धडा
मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध दिग्दर्शक, अभिनेते आणि निर्माते महेश मांउपचारानंतर पुन्हा कामावर
उपचार यशस्वी झाल्यानंतर महेश मांजरेकर यांनी काही काळ विश्रांती घेतली. त्यानंतर ते पुन्हा चित्रपट, दूरदर्शन आणि इतर प्रकल्पांमध्ये सक्रिय झाले. त्यांनी आपल्या आरोग्याची विशेष काळजी घेत कामात पुनरागमन केले.
त्यांच्या या पुनरागमनाने अनेक कॅन्सर रुग्णांना मानसिक बळ मिळाले.
त्यांनी दिलेला महत्त्वाचा संदेश
महेश मांजरेकर यांनी विविध मुलाखतींमध्ये आरोग्य तपासणीचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे. त्यांच्या अनुभवातून पुढील गोष्टी स्पष्ट होतात.
- कोणतीही शारीरिक समस्या दुर्लक्षित करू नका.
- नियमित आरोग्य तपासणी करा.
- कॅन्सरचे लवकर निदान झाल्यास उपचार यशस्वी होण्याची शक्यता अधिक असते.
- सकारात्मक विचार आणि डॉक्टरांवरील विश्वास उपचारात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
- आजार लपवण्यापेक्षा योग्य वेळी उपचार घेणे अधिक आवश्यक आहे.
कॅन्सरशी लढताना मानसिक ताकद महत्त्वाची
गंभीर आजाराचे निदान झाल्यानंतर अनेक रुग्ण मानसिकदृष्ट्या खचून जातात. मात्र महेश मांजरेकर यांनी धैर्य, आत्मविश्वास आणि सकारात्मक दृष्टिकोन कायम ठेवला. उपचारादरम्यान त्यांनी आपल्या कुटुंबाचा आणि वैद्यकीय तज्ज्ञांचा आधार घेतला. यामुळे आजारावर मात करण्यासाठी मानसिक ताकदही तितकीच महत्त्वाची असल्याचा संदेश मिळतो.
जरेकर यांनी काही वर्षांपूर्वी कॅन्सरसारख्या गंभीर आजाराचा धैर्याने सामना केला. त्यांच्या या संघर्षाने अनेकांना प्रेरणा दिली. त्यांनी योग्य वेळी तपासणी करून उपचार घेतले आणि पुन्हा आपल्या कामात सक्रिय झाले. त्यांच्या अनुभवातून आरोग्याबाबत जागरूक राहण्याचा महत्त्वाचा संदेश मिळतो.
ब्लॅडर कॅन्सरची सुरुवातीची लक्षणे
ब्लॅडर कॅन्सरची लक्षणे सुरुवातीला साधी वाटू शकतात, पण त्यांना दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते. सर्वात महत्त्वाचे लक्षण म्हणजे लघवीत रक्त येणे. अनेक वेळा हे रक्त वेदनाशिवाय येते, त्यामुळे लोक याकडे गंभीरतेने पाहत नाहीत.
याशिवाय वारंवार लघवी लागणे, लघवी करताना जळजळ किंवा वेदना होणे, अचानक लघवीचा वेग येणे, मूत्राशय पूर्णपणे रिकामे न झाल्यासारखे वाटणे आणि पाठीच्या खालच्या भागात वेदना होणे ही सुरुवातीची चिन्हे असू शकतात.जर आजार पुढे गेला, तर वजन कमी होणे, थकवा येणे आणि पायांना सूज येणे असे गंभीर लक्षणे दिसू शकतात. त्यामुळे शरीराने दिलेल्या छोट्या संकेतांनाही गांभीर्याने घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
ब्लॅडर कॅन्सर होण्याची कारणे
ब्लॅडर कॅन्सर होण्यामागे काही ठराविक कारणे आहेत. त्यातील सर्वात मोठे कारण म्हणजे धूम्रपान. तंबाखूमधील घातक रसायने शरीरात जाऊन लघवीत मिसळतात आणि मूत्राशयाच्या भिंतीवर परिणाम करतात.
औद्योगिक रसायनांशी संपर्कही मोठा धोका ठरतो. रंग, रबर, कापड किंवा पेंट उद्योगात काम करणाऱ्या व्यक्तींना हा धोका जास्त असतो.याशिवाय मूत्राशयात वारंवार खडे होणे, दीर्घकाळ कॅथेटर वापरणे, पूर्वी रेडिएशन किंवा केमोथेरपी घेणे आणि काही वेळा अनुवंशिक कारणे यामुळेही हा कॅन्सर होऊ शकतो.
UTI आणि कॅन्सरमधील फरक कसा ओळखावा?
साधा युरिन इन्फेक्शन (UTI) आणि ब्लॅडर कॅन्सर यामध्ये फरक ओळखणे खूप महत्त्वाचे आहे. UTI मध्ये लघवी करताना जळजळ, वेदना आणि कधी कधी ताप येतो. अँटीबायोटिक्स घेतल्यावर हा त्रास पूर्णपणे कमी होतो. लघवी करताना जळजळ होणे, वारंवार लघवी लागणे किंवा लघवीत रक्त दिसणे ही लक्षणे अनेकदा युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शन (UTI) मुळे दिसू शकतात. मात्र, हीच लक्षणे काही वेळा मूत्राशय (Bladder), किडनी (Kidney) किंवा प्रोस्टेट कॅन्सर यांसारख्या गंभीर आजारांमध्येही आढळू शकतात. त्यामुळे दोन्ही आजारांमधील फरक ओळखणे आणि योग्य वेळी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
UTI ची प्रमुख लक्षणे
- लघवी करताना जळजळ किंवा वेदना
- वारंवार लघवी लागणे
- थोडी-थोडी लघवी होणे
- लघवीला दुर्गंधी येणे
- लघवीचा रंग गडद किंवा ढगाळ दिसणे
- खालच्या पोटात वेदना
- ताप आणि थंडी वाजणे (किडनीपर्यंत संसर्ग गेल्यास)
योग्य प्रतिजैविक (Antibiotics) उपचार घेतल्यास बहुतांश UTI काही दिवसांत बरा होतो.
पण जर अँटीबायोटिक्स घेतल्यावरही लघवीत रक्त येत असेल किंवा त्रास कायम राहत असेल, तर ते कॅन्सरचे संकेत असू शकतात. अशा वेळी युरिन टेस्ट, सोनोग्राफी आणि आवश्यक असल्यास सिस्टोस्कोपी करून घेणे गरजेचे आहे.
ब्लॅडर कॅन्सरपासून बचाव कसा करावा?
हा कॅन्सर पूर्णपणे टाळता येत नसला तरी काही सवयींमुळे धोका कमी करता येतो.सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे तंबाखूचा पूर्ण त्याग करणे. धूम्रपान टाळल्याने कॅन्सरचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होतो.
दिवसातून भरपूर पाणी पिणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. यामुळे शरीरातील विषारी घटक लघवीद्वारे बाहेर पडतात.
ताजे फळे, हिरव्या भाज्या, ब्रोकोली, पालक आणि दही यांसारख्या अन्नपदार्थांचा आहारात समावेश केल्याने शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते.औद्योगिक क्षेत्रात काम करणाऱ्यांनी सुरक्षेचे नियम पाळणे आणि आवश्यक ते संरक्षणात्मक साधने वापरणे अत्यावश्यक आहे.
उपचार आणि वेळेवर निदानाचे महत्त्व
ब्लॅडर कॅन्सरचा उपचार त्याच्या स्टेजवर अवलंबून असतो. सुरुवातीच्या टप्प्यात लहान शस्त्रक्रियेद्वारे कॅन्सर काढून टाकता येतो. काही वेळा मूत्राशयात थेट औषध दिले जाते.
जर कॅन्सर वाढलेला असेल, तर मोठी शस्त्रक्रिया, केमोथेरपी, इम्युनोथेरपी किंवा रेडिएशनचा वापर केला जातो.
महेश मांजरेकर यांनी वेळेवर निदान आणि योग्य उपचार घेतल्यामुळेच ते आज पूर्णपणे बरे झाले आहेत. त्यांचे उदाहरण आपल्याला शिकवते की, लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये.
ब्लॅडर कॅन्सर हा गंभीर आजार असला तरी वेळेवर ओळख आणि योग्य उपचारांमुळे तो पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. लघवीत रक्त येणे, जळजळ किंवा वारंवार लघवी लागणे यांसारखी लक्षणे दिसली, तर त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
आपले आरोग्य आपल्या हातात आहे. त्यामुळे भीती किंवा लाज न बाळगता योग्य वेळी तपासणी करा आणि निरोगी आयुष्य जगण्यासाठी सजग राहा.
महेश मांजरेकर यांचा कॅन्सरशी केलेला संघर्ष हा धैर्य, जागरूकता आणि वेळेवर उपचार यांचे उत्तम उदाहरण आहे. त्यांनी दाखवून दिले की गंभीर आजाराचे वेळेत निदान आणि योग्य उपचार घेतल्यास त्यावर यशस्वीपणे मात करता येते. त्यांचा अनुभव प्रत्येकाला आरोग्याविषयी अधिक सजग राहण्याची प्रेरणा देतो.
महेश मांजरेकर यांनी सार्वजनिकरित्या सांगितल्याप्रमाणे त्यांना मूत्राशयाचा कॅन्सर (Bladder Cancer) झाला होता. त्यांनी शस्त्रक्रिया आणि उपचारांनंतर आरोग्य सुधारून पुन्हा आपल्या व्यावसायिक कामाला सुरुवात केली.