मुकेश अंबानींच्या ‘कॅम्पा’ची एंट्री अन् कोक-पेप्सी हादरल्या! दुकानदारांना मोफत फ्रिज वाटपामागचं मोठं रहस्य!

उन्हाळा म्हणले की, गरमी आणि अति उष्णता ही आलीच, या गरमी पासून वाचण्यासाठी प्रत्येक जन थंड पेय पिण्याचे पर्याय निवडत असतो, जसे की कोकाकोला पेप्सी आणि इतर अनेक थंड पेय, परंतु सध्या मात्र बाजारात काही तरी नवीन चित्र हे पाहावयास दिसत आहे, ते काय आहे, हेच आपण आपल्या आजच्या या बातमी मध्ये जाणून घेणार आहोत, चला तर मग जाणून घेऊया आजचा आपला गरमीच्या दिवसातील गरम विषय!

भारतातील शीतपेय बाजारात अनेक वर्षांनंतर मोठी स्पर्धा पाहायला मिळत आहे. एकेकाळी संपूर्ण बाजारावर वर्चस्व असलेल्या अमेरिकन कंपन्या आता भारतीय बाजारात आपली पकड मजबूत ठेवण्यासाठी नवनवीन रणनीती आखताना दिसत आहेत. यामागचं मुख्य कारण म्हणजे उद्योगपती Mukesh Ambani यांच्या रिलायन्स समूहाने पुन्हा बाजारात आणलेलं ‘कॅम्पा कोला’ हे ब्रँड. कॅम्पा कोलाच्या जोरदार पुनरागमनामुळे कोकाकोला आणि पेप्सिको या दोन दिग्गज कंपन्यांमध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे.

गेल्या काही महिन्यांत भारतातील अनेक किराणा दुकाने, सुपरमार्केट आणि छोट्या विक्रेत्यांकडे मोठ्या प्रमाणात व्यावसायिक फ्रिज दिसू लागले आहेत. विशेष म्हणजे हे फ्रिज दुकानदारांना मोफत देण्यात येत आहेत. शीतपेय कंपन्या स्वतःच्या ब्रँडचे फ्रिज दुकानात बसवून आपली उत्पादने ग्राहकांच्या नजरेसमोर ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. या रणनीतीमुळे ग्राहकांना थंड पेय सहज दिसते आणि विक्री वाढण्यास मदत होते.

कॅम्पा कोलाची जोरदार पुनरागमन रणनीती

ऑगस्ट २०२२ मध्ये रिलायन्स कन्झ्युमर प्रॉडक्ट्स लिमिटेडने (RCPL) प्युअर ड्रिंक्स ग्रुपकडून हा ब्रँड विकत घेतला. मार्च २०२३ मध्ये मुकेश अंबानी यांच्या नेतृत्वाखाली कॅम्पा कोला पुन्हा नव्याने लॉन्च करण्यात आला.

रिलायन्स समूहाने मार्च २०२३ मध्ये कॅम्पा कोला ब्रँड पुन्हा बाजारात आणला. एकेकाळी भारतीय ग्राहकांच्या मनावर राज्य करणारा हा ब्रँड आता नव्या रूपात बाजारात उतरला आहे. कमी किंमत, आक्रमक मार्केटिंग आणि मजबूत वितरण व्यवस्था यांच्या जोरावर कॅम्पा कोलाने थोड्याच काळात ग्राहकांचे लक्ष वेधून घेतले आहे.

सध्या भारतातील शीतपेय बाजारात कोकाकोलाचा हिस्सा सर्वाधिक असल्याचं मानलं जातं. त्यानंतर पेप्सिकोचा क्रमांक लागतो. मात्र कॅम्पा कोलाने ७ ते १० टक्क्यांपर्यंत हिस्सा मिळवत बाजारात वेगाने वाढ सुरू केली आहे. त्यामुळे अनेक वर्षे निर्विवादपणे राज्य करणाऱ्या कंपन्यांना आता भारतीय स्पर्धकाचा दबाव जाणवू लागला आहे.

दुकानदारांना मोफत फ्रिज का दिले जात आहेत?

भारतातील शीतपेय बाजारात ‘व्हिजी कूलर’ म्हणजेच व्यावसायिक फ्रिज अत्यंत महत्त्वाचे मानले जातात. दुकानात ठेवलेला आकर्षक फ्रिज हा केवळ थंड पेय साठवण्यासाठी नसतो, तर तो एक प्रकारची जाहिरातही असते. ग्राहक दुकानात येताच त्यांची नजर थेट त्या फ्रिजवर जाते आणि अनेकदा ग्राहक लगेच थंड पेय खरेदी करतात.

याच कारणामुळे कोकाकोला आणि पेप्सिकोसारख्या कंपन्यांनी आता दुकानदारांना मोफत फ्रिज देण्याचा मोठा कार्यक्रम सुरू केला आहे. छोट्या गावांपासून शहरांपर्यंत हजारो दुकानदारांना हे फ्रिज दिले जात असल्याची चर्चा आहे. कंपन्यांचा उद्देश स्पष्ट आहे — दुकानातील जागा आणि ग्राहकांचे लक्ष आपल्या ब्रँडकडे वळवणे.

जिओनंतर आता शीतपेय बाजारातही रिलायन्सचा प्रभाव?

रिलायन्स समूहाने काही वर्षांपूर्वी जिओच्या माध्यमातून दूरसंचार क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवली होती. कमी किमतीत सेवा देत त्यांनी अनेक मोठ्या कंपन्यांना कडवी स्पर्धा दिली. त्यामुळेच आता कॅम्पा कोलाच्या माध्यमातून शीतपेय क्षेत्रातही रिलायन्स मोठा बदल घडवू शकतो, अशी चर्चा बाजारात सुरू झाली आहे.

कमी दरात शीतपेय उपलब्ध करून देण्याची रणनीती आणि ग्रामीण भागापर्यंत पोहोचलेलं वितरण नेटवर्क यामुळे रिलायन्सचा प्रभाव वाढताना दिसत आहे. याच कारणामुळे अमेरिकन कंपन्यांनी बाजारातील आपलं वर्चस्व टिकवण्यासाठी फ्रिज वाटप, जाहिराती आणि वितरण यावर भर वाढवला आहे.

जिओच्या टेलिकॉम क्षेत्रातील एन्ट्रीप्रमाणेच, रिलायन्सने एफएमसीजी (FMCG) क्षेत्रातही आक्रमक किंमत धोरण (Price War) अवलंबले आहे. कॅम्पाची उत्पादने इतर विदेशी कंपन्यांच्या तुलनेत खूपच स्वस्त आहेत, ज्यामुळे ग्राहकांचे मोठे पैसे वाचतात.

फ्रिज कंपन्यांनाही मिळतोय मोठा फायदा

शीतपेय कंपन्यांमधील या स्पर्धेमुळे व्यावसायिक फ्रिज तयार करणाऱ्या कंपन्यांनाही मोठा फायदा होत आहे. भारतातील अनेक कंपन्यांना मोठ्या प्रमाणावर ऑर्डर्स मिळत आहेत. बाजारातील मागणी अचानक वाढल्याने उत्पादन वाढवण्याची वेळ काही कंपन्यांवर आली आहे.

व्यावसायिक फ्रिज बाजार पुढील काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणात वाढेल, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. किराणा दुकाने, मॉल्स, रेस्टॉरंट्स आणि छोट्या विक्रेत्यांमध्ये थंड पेयांची मागणी वाढल्यामुळे या उद्योगालाही नवे दिवस आले आहेत.

ग्राहकांना काय फायदा होणार?

या स्पर्धेचा सर्वात मोठा फायदा ग्राहकांना होऊ शकतो. कंपन्यांमध्ये स्पर्धा वाढली की किंमती कमी होतात, ऑफर्स वाढतात आणि ग्राहकांना अधिक पर्याय उपलब्ध होतात. कॅम्पा कोला कमी किमतीत बाजारात उपलब्ध झाल्याने इतर कंपन्यांनाही किंमत आणि ऑफर्समध्ये बदल करावे लागू शकतात.

त्याचबरोबर ग्रामीण आणि छोट्या शहरांमध्ये थंड पेय सहज उपलब्ध होण्यास मदत होईल. दुकानदारांनाही मोफत फ्रिज मिळाल्यामुळे त्यांचा खर्च कमी होतो आणि विक्री वाढण्याची शक्यता निर्माण होते.

भारतीय बाजारातील पुढची मोठी लढाई?

भारतातील शीतपेय बाजार आता नव्या टप्प्यात प्रवेश करताना दिसत आहे. अनेक वर्षांनंतर निर्माण झालेली ही थेट स्पर्धा आगामी काळात आणखी तीव्र होऊ शकते. रिलायन्सची आक्रमक रणनीती आणि अमेरिकन कंपन्यांची बचावात्मक भूमिका यामुळे बाजारात मोठे बदल दिसण्याची शक्यता आहे.

कॅम्पा कोला खरंच कोकाकोला आणि पेप्सिकोला मोठं आव्हान देईल का, हे येणारा काळच ठरवेल. मात्र सध्या तरी दुकानदारांना मिळणारे मोफत फ्रिज, वाढलेल्या जाहिराती आणि बाजारातील वाढती स्पर्धा यामुळे शीतपेय उद्योगात मोठी हलचल सुरू झाल्याचं स्पष्ट दिसत आहे.

भारतातील शीतपेय बाजारात सुरू झालेली ही स्पर्धा केवळ पेय कंपन्यांपुरती मर्यादित नाही. यामध्ये वितरण व्यवस्था, जाहिरात, किरकोळ विक्रेते आणि व्यावसायिक फ्रिज उद्योग यांचाही मोठा सहभाग आहे. रिलायन्सच्या कॅम्पा कोलामुळे अनेक वर्षांपासून स्थिर असलेल्या बाजारात नव्या स्पर्धेची ठिणगी पडली आहे. आगामी काळात ग्राहकांना अधिक ऑफर्स, कमी दर आणि अधिक पर्याय मिळण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे ही स्पर्धा भारतीय बाजारासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.

कॅम्पा या फ्लेवर्स मध्ये उपलब्ध आहे

कॅम्पा कोला सध्या कोला, लिंबू म्हणजे (लेमन) आणि संत्रा म्हणजे (ऑरेंज) या तीन प्रमुख फ्लेवर्समध्ये उपलब्ध आहे. हे पेय रिलायन्सच्या रिटेल स्टोअर्स, जिओमार्ट (JioMart) आणि स्थानिक किराणा दुकानांमध्ये सहज उपलब्ध आहे. ही आहे कॅम्पा ची फ्लेवर्स बद्दल ची माहिती आणि उपलब्धता.

कॅम्पा चे दोष

चवीच्या तुलनेत झालेली घट

जुन्या कॅम्पा कोलाची चव वेगळी होती. बाजारात आधीपासूनच पेप्सी आणि कोका-कोलाचे वर्चस्व असल्याने, नवीन कॅम्पाची चव त्या पेयांसारखीच आहे किंवा नाही यावरून ग्राहकांमध्ये संमिश्र मते आहे.

आरोग्यासाठी कमी हितकारी

इतर सर्व कोल्ड्रिंक्सप्रमाणेच कॅम्पा कोलामध्येही साखरेचे प्रमाण (Sugar) आणि कॅफिन असते, ज्यामुळे जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास आरोग्यावर (वजन वाढणे, मधुमेह) विपरीत परिणाम होऊ शकतात.

पोषणमूल्य आणि पोषण तत्व यांचा अभाव

या पेयांमध्ये कोणतेही पोषक घटक नसतात, केवळ कृत्रिम गोडवा आणि फ्लेवर असतो.

परंतु तरी देखील परदेशी ब्रँड्सना (उदा. पेप्सी, कोका-कोला) टक्कर देण्यासाठी हे पेय कमी किमतीत आणि अधिक नफ्यासह बाजारात उपलब्ध केले जात आहे.

मुकेश अंबानी यांच्यारिलायन्स कंझ्युमर प्रोडक्टस लिमिटेडने 50 वर्षांपूर्वीच्या कोल्ड ड्रिंक ब्रँड रिलाँच केला. कँम्पा हे नाव जुन्या पिढीच्या ओठांवर आजही आहे आणि त्याची चव ही अनेकांना आठवत असेल . प्युअर ड्रिंक्स समूहाकडून (Pure Drinks Group) रिलायन्सने 22 कोटी रुपयांत हा ब्रँड खरेदी केला आहे. सध्या कँम्पा तीन फ्लेवरमध्ये येत आहे. त्यात कँम्पा कोला, कँम्पा लेमन आणि कँम्पा ऑरेंज यांचा समावेश आहे.

आता पर्यंत मिळालेल्या माहिती नुसार, Campa Cola बॉटलिंग क्षमता वाढवणार आहे. यापूर्वी आलेल्या वृत्तानुसार, Reliance Consumer Product ने मुथया मुरलीधरनच्या सीलोन बेव्हरेज इंटरनॅशनल (Ceylon Beverage International) सोबत करार केला.